Türkistan'ı anlamaya başlamadan önce ne olmadığını netleştirmek gerekiyor: burası ne Kazakistan'ın başkenti Astana, ne de ülkenin en büyük şehri Almatı. Türkistan, 2018 yılında alınan bir kararla Güney Kazakistan eyaletinin idari merkezinin Çimkent'ten buraya taşınmasıyla bugünkü konumuna geldi. Bu tarih önemli, çünkü şehre gelen biri kısa sürede fark ediyor ki gördüğü yolların, kamu binalarının, meydanların çoğu köklü bir geçmişten değil, son birkaç yıllık bir inşa sürecinden geliyor. Türkistan'ın havası bu yüzden "yüzyıllardır aynı kalmış sakin bir taşra kenti" değil, hâlâ şekillenmekte olan, büyümesini sürdüren bir merkez izlenimi veriyor.

Ölçek meselesi de aynı çerçevede okunmalı. Türkistan başkent ölçeğinde bir şehir değil; küçük ölçekli, tek üniversiteli bir yerleşim. Bu küçüklük şehrin karakterini doğrudan belirliyor — hayat büyükşehirlerdeki gibi dağınık ve çok merkezli değil, daha derli toplu ve sınırlı bir alanda akıyor. Gelecek adayın zihninde büyük bir kampüs şehri ya da kalabalık bir üniversite kenti hayal etmemesi gerektiğini gösteren de bu.

Buradaki üniversite de şehrin bu özel konumundan bağımsız düşünülemez. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi, Türkiye ile Kazakistan'ın ortaklaşa kurduğu bir üniversite olarak biliniyor ve bu "ortak devlet üniversitesi" çerçevesi, zaman zaman benzer bir modelle kurulmuş Bişkek'teki üniversiteyle karışmasına yol açıyor. Oysa Bişkek bir başkent, büyükşehir dokusuna sahip; Türkistan ise bunun tam tersi bir yer — küçük, tek üniversiteli, hâlâ inşa halinde bir il merkezi. Aynı isim benzerliğine ya da aynı ortaklık modeline bakıp iki şehri zihinde birleştirmek, gelecekteki günlük hayatı yanlış hayal etmeye yol açabilir.

Pratik bir başka nokta da saat farkı. Kazakistan 2024 yılında ülke genelinde saat dilimini değiştirdi ve bu değişiklik Türkistan bölgesini de kapsadı; bugün itibarıyla Türkiye ile arada iki saatlik bir fark var. Ailesiyle ya da arkadaşlarıyla görüşme saatlerini planlayan, uçuşlarını buna göre ayarlayan biri için küçük ama gündelik hayata gerçekten dokunan bir ayrıntı bu — özellikle eski kaynaklarda hâlâ üç saatlik farktan bahsedilebildiği için, bilginin güncel halini bilmek önemli.

Bütün bunlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: Türkistan, tarihî ve dinî kimliğiyle öne çıkan ama aynı zamanda son birkaç yıldır hızla büyüyüp yeniden inşa edilen, küçük ölçekli, tek üniversiteli bir şehir. Burada dört yıl geçirmek, kalabalık bir büyükşehrin temposunu değil, hâlâ şekillenmekte olan, sınırları belli ve üniversitenin ağırlığının hissedildiği bir yerin ritmini deneyimlemek anlamına geliyor.