Gaziantep, Güneydoğu Anadolu'nun Orta Fırat bölümüyle Akdeniz'e geçiş kuşağı arasında kalan bir plato şehri. Suriye'ye komşu bir sınır ili olması, buraya gelen öğrencinin sadece coğrafi bir bilgiyle karşılaşması değil; şehrin gündelik dokusunda da karşılığını bulan bir gerçeklik. Gaziantep Üniversitesi'nin sınır ötesinde de yerleşkeleri olması, bu şehrin eğitim yapısının sınırın hemen dibinde şekillendiğini, buranın salt bir "iç Anadolu şehri" gibi değil, bölgesel bir eğitim merkezi gibi işlediğini gösteriyor. Bunu doğrudan hissetmesen de, şehrin kurumsal kimliğinin bu sınır konumuyla iç içe geliştiğini bilmek, buraya gelirken taşıdığın zihindeki haritayı biraz değiştiriyor.

Şehrin içinden geçen Alleben Deresi, Şahinbey ile Şehitkamil'i birbirinden ayıran bir çizgi gibi duruyor; iki merkez ilçe bu derenin iki yakasında konumlanmış durumda. Bu, şehri gezerken ya da bir semtten diğerine geçerken zihninde şehri "tek bir merkez" olarak değil, iki ana omurga üzerine kurulu olarak canlandırmanı sağlıyor. Yön tarif ederken, bir yerin nerede olduğunu anlatırken bu iki yakalı yapı sürekli referans noktası oluyor.

Ölçek meselesine gelince: Şahinbey, İstanbul Esenyurt'un ardından Türkiye'nin en kalabalık ikinci ilçesi, Şehitkamil ise beşinci sırada. Bu rakamlar soğuk istatistik gibi dursa da, şehre dair algını doğrudan şekillendiriyor — Gaziantep'e "orta ölçekli bir Anadolu şehri" beklentisiyle gelen biri, burada aslında iki büyük metropol ilçesinin üst üste bindiği bir yapıyla karşılaşıyor. Şehrin neden bu kadar yayıldığını, neden birçok noktada büyükşehir hissi verdiğini bu ölçek gerçeği açıklıyor.

Kurumsal katmanda ise şehrin hafızasında net bir kırılma noktası var: bugün İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak bilinen kurum, aslında daha önce kapanan Zirve Üniversitesi'nin kampüsünde kurulmuş. Bu tür bir geçmiş, şehre yeni gelen birinin doğrudan yaşadığı bir şey değil elbette, ama Gaziantep'in eğitim kurumları tarihinin tek çizgili ve durağan olmadığını, kurumların kapanıp yeniden kurulduğu, isim ve yapı değiştirdiği bir sürecin içinden geçtiğini gösteriyor. Bu bilgi, bir üniversitenin adının ya da köklerinin göründüğünden farklı bir tarih taşıyabileceğini hatırlatıyor.

Bütün bu unsurlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: Gaziantep, sınırın hemen yanında konumlanmış, iki büyük ilçesiyle nüfus yoğunluğu açısından ülke ölçeğinde öne çıkan, içinden geçen bir dereyle ikiye bölünen ama bu bölünmeyle birlikte kendi coğrafi kimliğini kuran bir şehir. Eğitim kurumlarının geçmişi de düz bir çizgi izlememiş; zaman içinde kapanan, yeniden açılan, isim değiştiren yapılarla şekillenmiş. Buraya geldiğinde karşılaştığın şey, tek bir merkezi olan küçük bir kasaba değil; kendi içinde birden çok ağırlık merkezi olan, sınırın yakınlığını taşıyan ve büyüklüğünü rakamlarla da doğrulayan bir şehir.