Bilecik'e dışarıdan gelince ilk fark ettiğin şey, şehrin tek bir merkez etrafında dönmediği oluyor. İl merkeziyle Bozüyük neredeyse aynı büyüklükte, iki ayrı yaşam alanı gibi duruyor. Merkezde idare, üniversitenin ana yerleşkesi ve günlük hayatın büyük kısmı dönerken, Bozüyük kendi başına bir çekim merkezi. Bu yüzden "Bilecik'te okuyorum" demek, aslında hangi ilçede, hangi birimde okuduğuna göre biraz farklı bir hayatı işaret ediyor. Merkezdeki bir öğrenciyle Bozüyük MYO'sunda okuyan birinin günlük rutini birbirine hiç benzemeyebiliyor.

Bu ikili yapı yerel halkın kimliğine de yansıyor. Merkez daha çok memur, esnaf ve üniversite çevresinin olduğu bir doku taşırken, Bozüyük sanayiyle büyümüş, kendi ritmi olan bir ilçe. İkisi de küçük ölçekli olduğu için nereye gidersen git geniş bir kalabalığın içinde kaybolma hissi yaşamıyorsun. Markete girdiğinde kasiyer birkaç hafta içinde yüzünü tanımaya başlıyor, dolmuşta oturduğun yer bile bir süre sonra "senin yerin" gibi oluyor.

Nüfus genel olarak yerleşik ve geleneksel bir karakter taşıyor. Yıllardır orada yaşayan ailelerin kendi aralarında kurulu bir sosyal düzeni var. Bu, kapalı bir ortam anlamına gelmiyor; yerel halk öğrenciye alışkın, mesafeli değil. Ama büyükşehirlerin kalabalık, değişken, her gün yeni biriyle karşılaşılan sosyal dokusunu burada aramamak gerekiyor. İnsan sayısı az olduğu için tanıdık yüzler çabuk oluşuyor, ama yeni tanışılacak kişi havuzu da sınırlı kalıyor.

Şehrin nüfus yapısında tarihsel olarak farklı toplulukların izleri varmış; Cumhuriyet'in ilk yıllarında merkezdeki nüfusun önemli bir kısmı mübadeleyle değişmiş, yerine göçmen aileler yerleşmiş. Bugünkü şehir bu geçmişin üzerine kurulu, sakin ve homojen bir yerleşik nüfusla yaşıyor. Bu, çarpıcı bir kültürel çeşitlilik beklememek gerektiği anlamına geliyor. Farklı şehirlerden gelen öğrenciler kendi aralarında bir arkadaş çevresi kurarken, yerel halkla ilişki daha çok günlük hayatın küçük noktalarında kuruluyor: esnafla, ev sahibiyle, komşuyla.

İletişim tarafında büyük bir zorluk beklemiyorsun. Şehir küçük olduğu için insanlar birbirine karşı genelde daha doğrudan ve meraklı davranıyor; nereli olduğunu, hangi bölümde okuduğunu sorması sık rastlanan bir şey. Bu bazılarına sıcak, bazılarına biraz fazla ilgili gelebiliyor. Ama zamanla bu ilginin bir tür tanınma, bir yere ait olma hissine dönüştüğünü söylemek mümkün.

Uyum süreci açısından şehrin küçük ölçeği hem avantaj hem sınırlama taşıyor. Yeni gelen biri kısa sürede şehri neredeyse haritasız gezebilecek kadar tanıyor, çünkü öğrenilecek yer sayısı az. Ama aynı sebeple sosyal çevre çabuk sabitleniyor; ilk dönem kurduğun arkadaş grubu genelde dört yıl boyunca değişmeden kalıyor. Farklı bir şehirden gelenler için bu, hem güven veren hem de bir noktada "daha geniş bir çevre olsa" dedirten bir denge.