Trabzon'da kültürel hayatın nabzını genellikle üniversite tutar. KTÜ'nün ve Trabzon Üniversitesi'nin öğrenci kulüpleri, konferans ve söyleşi programları düzenli bir akış sağlıyor; kampüste hep bir şeyler oluyor olması anlamında boş kalmıyorsun. Ama büyük şehirlerin sunduğu yoğunlukta bir konser, tiyatro ya da sinema sahnesi aramak gerçekçi değil — burada kültürel hayat daha çok küçük ölçekli, düzenli ama seyrek etkinliklerden oluşuyor. İstanbul, Ankara ya da İzmir'den gelen biri ilk dönem bu farkı hissedebilir; büyük festivaller, uluslararası sanatçı konserleri ya da art arda sinema vizyonları Trabzon'un günlük gündeminde değil. Bu eksikliği tamamen kapatan bir alternatif de yok; şehir bu konuda dürüst olmak gerekirse mütevazı kalıyor.

Bunun yanında şehrin kendi tarihi, gündelik hayata girip çıkan bir kültürel doku sunuyor. Meydan — herkesin resmî adı Atatürk Alanı olsa da hâlâ "Meydan" dediği o alan — sadece dolmuşların kalktığı bir kavşak değil; Osmanlı öncesinde hipodrom ve ticaret alanı olarak kullanılmış, Komnenler döneminde bile bugünkü adıyla anılmış bir yermiş. Ders çıkışı ya da hafta sonu buradan Uzun Sokak'a doğru yürümek, bir yandan alışveriş yapmak bir yandan da şehrin katman katman tarihinin içinden geçmek gibi bir şey. Aynı derinliği Ayasofya'da da hissetmek mümkün; Bizans taşra üslubuyla Gürcü kubbe biçimlerinin ve Selçuklu taş işçiliğinin bir arada durduğu bu yapı hem ibadete hem ziyarete açık — bir kez merakla gidip görüyorsun, sonra şehrin diğer köşelerindeki gündelik hayata dönüyorsun. Bu tür yerler Trabzon'u sadece bir üniversite şehri değil, üzerinde yaşadığın toprağın uzun bir geçmişi olduğunu hatırlatan bir yer haline getiriyor.

Kentin kültürel kimliğinden bahsederken Trabzonspor'u dışarıda tutmak mümkün değil; bu takım burada sadece bir spor kulübü değil, kentin kendini tanımlama biçiminin bir parçası. Maç günleri şehrin ritminin değiştiğini, sokaklarda bordo-mavinin daha çok göze çarptığını söyleyenler çoğunlukta — taraftar olmayan biri bile bir süre sonra bu atmosferin farkına varıyor ve bir şekilde içine çekiliyor. Bu, konser ya da tiyatro anlamında bir kültürel etkinlik değil ama şehrin ortak duygusuna, sohbetlerin başlangıç noktasına dönüşen bir şey; yerel halkla kurulan ilk ortak dilin parçalarından biri oluyor çoğu zaman.

Doğal ve tarihî alanların günlük kültürel hayata katkısı da var ama bunu abartmamak gerekiyor. Boztepe gibi bir manzara noktasında çay içmek, arkadaşlarla oturup şehri yukarıdan izlemek sosyalleşme biçimlerinden biri; ama bu daha çok küçük, kendiliğinden gelişen bir alışkanlık, organize bir kültürel program değil. Şehrin biraz uzağındaki büyük tarihî ve doğal yerler ayrı bir gündemin parçası, günlük kültürel hayatın değil. Trabzon'da kültür ve sanat hayatı, büyük şehirlerin sunduğu çeşitlilikten uzak ama kendi tarihine ve kimliğine sahip, sakin ama boş olmayan bir zemin sunuyor.