Nevşehir'in kuruluşunda ilginç bir ayrıntı var: bu şehir aslında sonradan, bilinçli olarak büyütülmüş bir yermiş. Damat İbrahim Paşa, kendi doğduğu köyün adını değiştirip burayı yeni bir kaza merkezine dönüştürürken çevredeki pazarı buraya taşımış, halkın vergisini kendi vakfından karşılayarak yerleşmeyi kolaylaştırmış, hatta civardaki aşiretleri buraya iskân etmiş. "Nevşehir" adı boşuna değilmiş yani — şehir baştan itibaren dışarıdan gelen insanları çekmek üzere kurulmuş. Bunu bilmek, farklı bir şehirden gelen birinin burada neden kendini tamamen yabancı hissetmediğini anlamaya yardımcı oluyor: bu şehrin mayasında zaten dışarıdan gelenle birlikte büyümek var.

Bugünkü hâliyle merkez, küçük-orta ölçekli bir il merkezi olarak işliyor; büyük bir şehrin kalabalığı, anonimliği yok burada. Bu ölçekte üniversite öğrencisi olmak, kalabalığın içinde kaybolan bir grubun parçası olmak değil, günlük hayatın görece belirgin bir yüzü olmak demek — çarşıda, otobüste, kafede öğrenci olduğun büyük ihtimalle fark ediliyor, çünkü şehir bunu fark edecek kadar küçük.

Yerel halkın öğrenciye bakışı konusunda ortak bir gözlem var: ilk haftalarda bir miktar mesafeyle karşılanıyorsun, zamanla bu mesafe azalıyor. Şehir merkezi, Ürgüp veya Göreme gibi turizmin günlük hayatı domine ettiği yerlerden farklı olarak kendi hâlinde işleyen bir Anadolu şehri havası taşıyor; bu yüzden merkezde öğrenci bir "turist" gibi değil, sıradan bir şehir sakini gibi görülüyor. Esnafla, ev sahibiyle, kantin işletmecisiyle kurulan ilişki zamanla kişiselleşiyor — küçük şehirlerin tipik bir özelliği bu, ama Nevşehir'de bunun tarihsel bir yankısı da var: şehir zaten hep gelenle kurulmuş.

Geleneksel-kozmopolit ekseninde Nevşehir, büyük şehirlerin çok kültürlü karışımından çok, İç Anadolu'nun tutucu ama içine kapanık olmayan sosyal dokusuna yakın duruyor. Üniversite ülkenin farklı bölgelerinden öğrenci getiriyor ve bu, kampüs içinde belli bir çeşitlilik yaratıyor; ama şehrin kendisi hâlâ yerleşik, kendi ritmini koruyan bir yapı. Yeni gelen biri ilk günlerde biraz "buraya ait değilim" hissi yaşayabiliyor, ama zamanla — özellikle aynı mahallede oturmaya, aynı esnafla karşılaşmaya başladıkça — bu his yerini bir tür tanıdıklığa bırakıyor.

İletişim açısından ciddi bir engelden söz etmek doğru olmaz; sorun dil ya da kültürel kopukluk değil, daha çok şehrin temposuna alışma meselesi. Büyük bir metropolden gelen biri için ilk uyum, insanlarla değil, şehrin sessizliğiyle, küçüklüğüyle kurulan bir alışkanlık meselesi oluyor. Ama Nevşehir'in kuruluş hikâyesi zaten bunu hatırlatıyor: burası hep dışarıdan gelenle var olmuş bir şehir, dolayısıyla yeni birinin gelmesi şehrin hiç alışkın olmadığı bir durum değil.