Düzce'yi anlamak için önce şu geçmişi bilmek lazım: burası aslında Bolu'ya bağlı bir ilçeymiş, 1999 depreminden sonra ayrı bir il olmuş — Türkiye'nin en genç illerinden biri. Bu köken şehrin kendini nasıl anlattığıyla da ilgili; buraya gelen bir öğrenci zamanla fark ediyor ki şehir kendi tarihini çok yakın ve çok canlı bir referans noktası olarak taşıyor, bu da konuşma biçiminden mekân isimlerine kadar sızıyor. Yeni gelen biri için bu tuhaf bir şey değil, daha çok şehrin kendine dair anlattığı hikâyenin bir parçası.

Nüfus tarafında Düzce'nin dikkat çeken yanı, tek bir kültürel bloktan oluşmaması. Şehir tarihçiler tarafından zaman zaman "Nuh'un Gemisi"ne benzetiliyormuş; sebebi de 19. yüzyıldan itibaren farklı bölgelerden gelen göç dalgalarının burada bir araya gelmiş olması. Kafkas kökenli aileler, Karadeniz'in doğusundan gelenler ve yöre halkı yan yana yaşıyor, bu miras zamanla gündelik hayatın sıradan bir parçası olmuş — mahalle isimlerinde, yemek kültüründe, hatta üniversitede bu geçmişe denk düşen bir bölümün var olmasında kendini gösteriyor. Öğrenci için bunun karşılığı şu: Düzce tek tip bir yerel kültürün hâkim olduğu bir yer değil, farklı kökenlerden insanların uzun süredir birlikte yaşadığı bir doku var. Bu çeşitliliğin öğrenci-yerel ilişkisine gündelik düzeyde tam olarak nasıl yansıdığını söylemek güç; kesin bir izlenim vermek yerine, buraya yeni gelenlerin bunu genelde bir gerilim değil, sıradan bir arka plan olarak yaşadığını söylemek daha doğru olur.

Şehrin küçük-orta ölçekli olması, kalabalıkta kaybolmadığın ama her yerde tanıdık yüzle de karşılaşmadığın bir ortam yaratıyor. Yerel nüfus ile üniversite nüfusu birbirine yabancı değil; şehir onlarca yıldır büyümekte olan, dışarıdan gelene kapalı olmayan bir yapıya sahip. İlk haftalarda "acaba burada yabancı gibi mi hissedeceğim" sorusunu taşıyanlar zamanla bu kaygının yersiz olduğunu görüyor — çünkü şehir zaten kendi içinde farklı geçmişlerden gelen insanların bir arada yaşadığı bir yer, yeni bir öğrencinin buraya eklenmesi bu tabloya aykırı düşmüyor. Yine de bunun ne kadar sıcak ya da mesafeli bir karşılamaya dönüştüğü kişiden kişiye, mahalleden mahalleye değişebilir; herkes için aynı sonucu garanti eden bir şey söylemek doğru olmaz.