Balıkesir denince önce şu resmi çizmek gerekiyor: şehir merkezi denize kıyısı olmayan bir ova kenti. Rakımı alçak, etrafı düzlüklerle çevrili, deniz kıyısında değil. Bu, birçok adayın "Balıkesir'e gidiyorum" derken kafasında canlandırdığı görüntüyle uyuşmuyor. Deniz burada uzaktan bir fikir, yakından bir gerçek değil.

Ama asıl ayırt edici olan şu: Balıkesir iki denize birden kıyılı bir il. Kuzeyde Marmara, batıda Ege. Bandırma'dan Erdek'e uzanan taraf bir dünya, Ayvalık'tan Edremit'e uzanan taraf başka bir dünya. Aynı il sınırları içinde iki farklı sahil kültürü, iki farklı ağız, iki farklı tatil alışkanlığı yaşanıyor. Merkezde okuyan biri için bu, "hafta sonu nereye gidilir" sorusunun bile iki cevabı olması demek. Biri Marmara'ya bakan sakin ada havası, öbürü Ege'nin daha hareketli kıyı şeridi. İkisi de aynı ilin parçası ama birbirine benzemiyor.

Şehrin kimliği de bu coğrafyadan bağımsız düşünülemeyecek bir tarihsel çekirdek üstünde duruyor. Balıkesir, Kurtuluş Savaşı'nda direnişin ilk örgütlendiği yerlerden biri olduğu için "Kuvâ-yi Milliye Şehri" diye anılıyor. Bu sadece bir sıfat değil, günlük hayatta hâlâ karşına çıkan bir iz. Kentin kurtuluş günü olan 6 Eylül, ilçe adında yaşıyor. Aynı takvim mantığı başka yerlerde de tekrarlanıyor, sanki şehir tarihini tarihe değil güne yazmış. Kuvâ-yi Milliye Meydanı, kurtuluş günü törenlerinin toplandığı yer olarak bugün de canlı bir mekân. Merkezde yürürken bu tarihin sokak isimlerinde, meydan adlarında, anma günlerinde sürekli hatırlatıldığını görüyorsun.

Balıkesir'i tek bir cümleyle tanımlamak zor, çünkü şehir aslında çok parçalı bir yapı. Ovada kurulmuş bir merkez, iki ayrı denize açılan kıyı şeridi, tarım ve hayvancılıkla geçinen köyleri, sanayisi güçlü ilçeleri olan geniş bir il. Buraya okumak için gelen biri, dört yılını büyük ölçüde bu iç kentte geçiriyor. Kıyı ilçeleri tatil güzergâhı olarak kalıyor, günlük hayatın parçası olmuyor.

Bu da Balıkesir'i biraz "sakin ama katmanlı" bir şehir yapıyor. Sahil kartpostalı beklentisiyle gelen biri ilk şaşkınlığı burada yaşıyor. Ama şehri biraz tanıyınca, denizin uzaklığının aslında onu daha "gerçek" bir kent yaptığını fark ediyorsun. Turizm mevsimlik bir ek, şehrin kendisi kendi ritmiyle, kendi tarihiyle, kendi ovasıyla yaşıyor.