Bakü, Hazar Denizi'nin kıyısında, deniz seviyesinin altında kurulmuş bir başkent. Bu tek cümle aslında şehrin karakterini baştan özetliyor: Bakü ne yükseklerde kurulu serin bir dağ şehri, ne de düz bir sahil kasabası — kendine has, biraz da tuhaf bir coğrafi konumu var ve bu, şehre girer girmez hissedilen bir alçaklık, bir çukurluk duygusu bırakıyor. Buraya gelen bir öğrenci için bu, önce tuhaf bir merak konusu, sonra sıradanlaşan bir gerçeklik; şehri tarif ederken akla ilk gelen ayrıntı hep bu oluyor.

Azerbaycan'a gelmeyi Türkiye'nin bir uzantısına gitmek gibi düşünmemek gerekir. Burası ayrı bir devlet, ayrı bir dil standardı (Azerice), ayrı bir para birimi (Manat) ve kendi bürokrasisiyle işleyen ayrı bir ülke. Türkçeye çok yakın bir dil konuşuluyor olması günlük hayatı kolaylaştırsa da, oturma izni, kayıt işlemleri, resmî yazışmalar gibi konularda Bakü'nün kendi kurallarıyla hareket ettiğini baştan kabullenmek gerekiyor. Bu ayrım, şehri "tanıdık ama yabancı" bir yer hâline getiriyor — insanı hem rahatlatan hem de bazı noktalarda hazırlıksız yakalayan bir denge.

Eğitim açısından Bakü'nün ağırlık merkezi Bakü Devlet Üniversitesi. 1919'da kurulmuş, bölgenin en köklü akademik kurumlarından biri ve şehrin eğitim kimliğinde amiral gemi konumunda. Şehri bir üniversite şehri yapan da büyük ölçüde bu kurumun varlığı; Bakü'de okumak, çoğu zaman bu üniversitenin çevresinde şekillenen bir gündelik hayatla iç içe geçiyor.

Bütün bunların toplamında Bakü, Türk dünyasına aidiyet hissiyle yabancı bir ülkede yaşamanın gerçekliğini aynı anda sunan bir şehir. Ne tamamen tanıdık, ne tamamen yabancı; dili kısmen anlaşılır ama kâğıt işleri kendi mantığıyla ilerleyen, denizin kıyısında ama denizin altında kurulmuş bir başkent. Buraya gelen bir öğrenci, hem bir Türk şehrinde gibi hissetmenin rahatlığını hem de yurtdışında okumanın getirdiği alışma sürecini bir arada yaşıyor.