Ağrı'da kültürel hayatın ağırlık merkezi, günlük hayatın aktığı kampüs ve merkez değil, biraz uzakta duran bir tarih katmanı. İshak Paşa Sarayı bu ilin sahip olduğu en büyük anıt; cami, türbe, kütüphane, harem ve selamlık bölümleriyle tek bir yapı değil, koca bir külliye. Osmanlı döneminde inşa edilmiş olsa da duvarlarında Selçuklu izleri, taş işçiliğinde barok-rokoko dokunuşları görülüyor — yani buraya gidince tek bir üslupla değil, yüzyıllar boyunca üst üste binmiş bir mimari hikâyeyle karşılaşıyorsun. Sarayın hemen yakınında, birkaç yüz metre ötesinde Ahmed-i Hani'nin türbesi var. Kürt edebiyatının en önemli metinlerinden Mem û Zîn'in yazarı olan bu 17. yüzyıl şairi ve düşünürü için yapılan kümbet, yalnızca bir tarihi durak değil; halkın hem dua hem sohbet için gittiği, yaz kış dolan bir mesire alanı olarak da işliyor. Bu yakınlık — saray ile türbenin adeta aynı yürüyüş güzergâhında olması — tek çıkışta iki farklı katmanı, hem mimari hem edebi tarihi birden görmeni sağlıyor.

Bu iki yapının etrafında küçük bir kültürel anekdot da dolaşıyor: bölgenin tanınmış yemeklerinden biri olan köftenin, rivayete göre sarayın inşaatında görev alan bir paşanın mide rahatsızlığı için özel olarak hazırlanmasıyla ortaya çıktığı anlatılıyor. Yemeğin kendisi başka bir konu, ama bu hikâye şunu gösteriyor: sarayın etkisi yalnızca taş duvarlarla sınırlı kalmamış, yöre kültürünün küçük anlatılarına da sinmiş.

Üniversite tarafında kulüp faaliyetleri ve dönemsel etkinlik takvimi diğer şehir üniversitelerinde olduğu gibi işliyor; ama bunun büyükşehirlerdeki yoğun kültür-sanat trafiğiyle kıyaslanacak bir ölçekte olmasını beklememek gerekiyor. Konser, tiyatro ya da sinema anlamında düzenli ve çeşitli bir sahne hayatından söz etmek zor; büyük şehirlerdeki yoğunluğa alışkınsan burada bunun aynı yoğunlukta karşılığını bulamayacağını bilerek gelmek daha sağlıklı. Buna karşılık, sarayın ve türbenin sunduğu tarihi doku, düzenli bir "etkinlik takvimi" değil ama sabit bir sosyal-kültürel referans noktası oluşturuyor; hafta sonu planı yaparken akla gelen, arkadaşlarla birlikte gidilen, şehirdeki günlük rutinin dışına çıkmak istendiğinde başvurulan bir yer olarak öne çıkıyor.