Ağrı'ya ilk gelen birinin kafasında genelde hazır bir görüntü var: İshak Paşa Sarayı, karla kaplı zirve, sınıra yakın bir şehir. Otobüsten indiğinde ya da havalimanından merkeze geçtiğinde ilk şaşkınlık da tam burada başlıyor — o görüntü burada değil. Şehir, 1.640 metrede kurulu, kamu binaları ve üniversite etrafında şekillenmiş, sakin bir merkez ilçe; sarayı, dağın tırmanış tarafını, sınır kapısını görmek istiyorsan bunun için ayrı bir yolculuğa çıkman gerektiğini ilk haftalarda öğreniyorsun. Yani Ağrı'da öğrencilik iki ayrı izlenimle başlıyor: yaşadığın şehir ile herkesin "Ağrı" dediğinde aklına gelen o kartpostal görüntü aynı yer değil. Bu ilk başta kafa karıştırıcı gelebilir, ama zamanla şehri tanımanın bir parçası haline geliyor — merkezde okuyor, gündelik hayatını kuruyorsun; o meşhur imgeye ise arada bir gidiliyor.

Dağ konusu da benzer bir netleşme süreci geçiriyor. Yeni gelenlerin çoğu, ismini taşıyan dağın şehrin hemen üstünde yükseldiğini düşünüyor; oysa merkezden böyle bir manzara yok, dağ paylaşımlı bir milli parkın parçası ve tırmanışa açık cephesi de yine o uzak ilçe tarafında. Bunu öğrenmek biraz hayal kırıklığı yaratabilir ama aynı zamanda şehri daha gerçekçi bir yere oturtuyor: Ağrı, dağın gölgesinde yaşanan bir yer değil, o dağın adını taşıyan ama kendi başına bir gündelik hayatı olan bir merkez.

Kışın gelen ilk soğuk da genelde beklenenden sertçe çarpıyor. Doğu'ya gelen herkes zor bir kış bekliyor, ama buradaki soğuk türü kendine has bir sertlikte — uzun süren, kalıcı kar örtüsüyle gelen, gündelik ritmi baştan sona değiştiren bir kış. İlk kez yaşayan biri için asıl şaşırtıcı olan, bu sertliğin bir mevsim değil aylarca süren bir gerçeklik olması; kalın mont, bot, eldiven gibi kışlık malzemenin burada lüks değil ihtiyaç olduğunu ilk kar yağışında anlıyorsun. Komşu illerde daha yumuşak geçebilen kışın burada aynı olmadığını da genelde ilk kış deneyimiyle öğreniyorsun.

Şehre trenle gelmeyi hayal edenler için de küçük bir düzeltme gerekiyor — burada demiryolu yok, dolayısıyla bazı komşu şehirlerde bilinen o tren yolculuğu kültürü Ağrı'da kurulamıyor; ulaşım tamamen karayolu ve uçak üzerinden ilerliyor. Bu, ilk izlenimi biraz daha "kara yolu şehri" hissine yaklaştırıyor — geliş de gidiş de otobüs veya uçakla oluyor, alışman gereken bu.

Bir de kısa sürede fark edilen bir isim var: Ahmed-i Hani. Havalimanının adından tutun da şehirde rastladığın çeşitli tabelalara, anma köşelerine kadar bu ismin bir şekilde karşına çıktığını görüyorsun. Sınıra yakın bu topraklarda kültürel bir referans noktası olarak öne çıkan bu şair-düşünür ismi, ilk haftalarda merak edip öğrendiğin, sonra da şehrin kültürel dokusunun bir parçası olarak kabullendiğin bir isim oluyor.

Bütün bunların toplamında ilk hafta genelde şaşırtıcı, ikinci ay ise oturmuş bir izlenim bırakıyor. İlk gelenler çoğunlukla "beklediğimden farklıymış" diyor — ama bu farklılık olumsuz değil, sadece gerçekçi bir ayarlama. Şehir kendini abartılı tanıtmıyor; sakin, biraz da mesafeli ama tanıdıkça açılan bir yer izlenimi bırakıyor. Atmosferi tek kelimeyle özetlemek gerekirse, dilde dönen kelime genelde "sakin" oluyor — hem şehrin temposu hem de ilk şaşkınlığın yerini bırakan o alışma hissi için.