Ağrı'ya gelince ilk fark ettiğin şeylerden biri, nüfusun tek bir merkezde toplanmamış olması. Merkez elbette en kalabalık parça ama Doğubayazıt ve Patnos da kendi başlarına hatırı sayılır ilçeler; il, üç ayrı odağa yayılmış bir yapı gibi düşünülebilir. Bunun merkezde okuyan bir öğrenci için pratik karşılığı şu: gündelik hayatının geçtiği yer il genelini temsil etmiyor, kendi ölçeğinde bir kamu ve eğitim şehri burası. Nüfusun büyük kısmı il dışına akıyor olsa da, buraya gelen öğrenci bunu insan sayısındaki azalmadan çok, şehrin büyümeyen, sakin kalan dokusunda hissediyor.

Yerel nüfusun büyük çoğunluğu Kurmanci konuşan Kürt kökenli — bu, ilin demografik tablosunda öne çıkan bir gerçek. Farklı bir şehirden gelen biri için bunun günlük hayattaki karşılığı genelde iki dilliliğe alışmak oluyor: sokakta, esnafla, kampüs dışı ortamlarda hem Türkçe hem Kurmanci duyuyorsun, ama resmi ve eğitim hayatı Türkçe üzerinden yürüyor. Zamanla bu dil dokusunu şehrin doğal bir parçası olarak görmeye başlıyorsun; iletişimde ciddi bir engelden çok, alışılması gereken bir fon sesi gibi kalıyor kulağında.

Ağrı'yı öğrenciye açık ya da kapalı diye net bir kategoriye sokmak zor. Şehir büyük bir üniversite şehri kimliğiyle anılmıyor; yerel hayatın ritmi öğrenci nüfusuna göre şekillenmiş bir merkez değil, kendi gündelik akışı olan, kamu hizmetleri ve yerleşik aile hayatı üzerine kurulu bir yapı. Bu yüzden ilk haftalarda kendini "şehrin asıl sahibi" gibi hissetmiyorsun; zamanla mahalledeki bakkal, kampüs servisi, sık gidilen çay ocağı üzerinden küçük ama istikrarlı bir tanışıklık kuruluyor. Yerel halkın öğrenciye yaklaşımı konusunda kesin bir genelleme yapmak doğru olmaz — bu kişiden kişiye, mahalleden mahalleye değişen bir şey. Ama çoğu öğrenci ilk tanışıklığın esnaf ve komşuluk üzerinden, yavaş ama kalıcı şekilde kurulduğunu söylüyor.

Şehrin geleneksel dokusu, büyükşehirlerin kozmopolit hızından uzak bir gündelik yaşam demek. Bunun toplumsal görünürlüğe de bir etkisi var: kalabalık bir öğrenci kitlesi içinde kaybolmak yerine, sınırlı sayıda mekân ve sınırlı bir çevre içinde daha çabuk tanınır hale geliyorsun. Kimileri için bu rahatlatıcı — herkesin seni biraz tanıdığı bir ortam; kimileri içinse büyük şehrin anonimliğinin eksikliği anlamına geliyor. Farklı bir şehirden gelmiş olmanın getirdiği yabancılık hissi zamanla azalıyor, ama ilk aylarda net biçimde var; asıl mesele bu yeni düzene kaç haftada alışabildiğin.