İlk kez Tokat'a gelenlerin çoğu, yol boyunca kafasında oluşan resimle şehri karşılaştırınca küçük bir şaşkınlık yaşıyor. Özellikle Amasya tarafından gelenler, Yeşilırmak'ın kıyısındaki o dar, kayalık vadi görüntüsünü zihinlerinde taşıyarak yola çıkıyor — ama Tokat'a yaklaşırken vadi kapanmıyor, tam tersine açılıyor. Şehir bir boğazın dibinde sıkışmış değil, geniş bir ovaya yaslanmış halde karşılıyor seni; otobüsün camından ilk görülen şey dağların arasına gizlenmiş bir kasaba değil, düzlüğe yayılmış, ufukta tarlaların başladığı bir yerleşim oluyor. Bu ilk görüntü, "Karadeniz'e yakın bir yer, dar bir vadiye sıkışmış olmalı" diye gelenler için beklenmedik bir açılış oluyor ve genelde olumlu bir sürpriz olarak hatırlanıyor.

İkinci şaşkınlık genellikle havayla ilgili oluyor. "Karadeniz ili" etiketi kafada nemli, yağmurlu, her yeri yeşile boyanmış bir hava tablosu çiziyor; oysa Tokat'a ilk adım atınca burada havanın beklediğin gibi ağır ve nemli olmadığını, daha kuru ve serin bir karaktere sahip olduğunu fark ediyorsun. Ne kıyı şehirlerinin o yapışkan nemi var, ne de İç Anadolu'nun kupkuru sertliği — ortada bir yer. Bu ayrım özellikle ilk hafta valiz hazırlığı yapılırken değil, birkaç gün geçtikten sonra "ha, burası öyle değilmiş" diyerek fark ediliyor.

Şehir merkezine ilk indiğinde ise dikkat çeken şey, etrafın yeni yapılardan çok eski dokuyla iç içe olması. Taş binalar, kemerli girişler, dar sokaklar arasında sıkışmış küçük dükkânlar — "bu kadar tarihi doku olacağını düşünmemiştim" diyorsun genelde. Büyükşehirlerden gelenler için bu doku bazen sıcak ve otantik bir keşif hissi yaratırken, daha modern, düzenli bir merkez bekleyenler için ilk günlerde biraz eskimiş ya da dağınık gelebiliyor. Ama zamanla bu dokunun şehri diğer yerlerden ayıran, kendine has bir karakter olduğu anlaşılıyor.

İlk haftalarda uyum genelde zorlanmadan geçiyor; şehir küçük olduğu için yön bulmak, "nerede ne var" öğrenmek uzun sürmüyor, birkaç gün içinde merkez zihinde bir haritaya dönüşüyor. Güven hissi konusunda da benzer şeyler söyleniyor genelde: şehir tedirginlik vermiyor, akşam sokakta yürürken kendini garip hissetmiyorsun. İlk izlenim zamanla değişiyor mu diye sorulursa, cevap genelde "evet ama olumlu yönde" oluyor — ilk günlerin biraz sessiz, biraz durgun gelen hali, birkaç hafta sonra yerini bir tür rahatlığa bırakıyor. Şehri tek kelimeyle tanımlamak istersen, aklına gelen kelime muhtemelen "sakin" oluyor; ama bu sakinlik ilk bakışta durağanlık gibi görünse de, insanın telaşsız bir düzen kurmasına da imkân veriyor.