Tokat'a dışarıdan gelen bir öğrencinin ilk fark ettiği şeylerden biri, ilin aslında tek bir şehirden ibaret olmadığı. On iki ilçeden oluşan bir yapı var ve bunların içinde Erbaa, Turhal, Zile, Niksar gibi kendi başına kalabalık sayılabilecek ilçeler bulunuyor. Yani "Tokat" denince akla gelen nüfus tek bir merkezde toplanmış değil, ilçelere yayılmış durumda. Bunun öğrenci hayatına yansıması şu: gündelik hayatını geçirdiğin il merkezi, ilin toplam büyüklüğünün hissettirdiğinden daha mütevazı bir şehir gibi hissettiriyor kendini. Kalabalık bir metropolün karmaşasını değil, orta ölçekli bir il merkezinin tanıdıklık hissini buluyorsun.

Bu ölçek, karşılaşılan insan çeşitliliğini de şekillendiriyor. Tokat büyük bir göç şehri ya da kozmopolit bir merkez değil; şehrin karakteri daha çok kendi köklerine, yerleşik nüfusuna dayanıyor. Farklı bir şehirden gelen öğrenci, ilk günlerde herkesin birbirini az çok tanıdığı bir ortama adım attığını hissedebilir. Esnafla ya da mahalledeki komşularla tanışıklığın nasıl kurulduğu kişiden kişiye değişiyor, bu konuda tek bir tablo çizmek doğru olmaz; ama şehrin küçük ölçeği, en azından büyük şehirlere kıyasla insanların birbirini fark etmesini kolaylaştıran bir zemin sunuyor. Büyük şehirlerin sağladığı o "kimse kimseye karışmaz" anonimliğini burada aramamak gerekiyor.

Üniversitenin kendisi de bu tabloya otuz yılı aşkın süredir dahil — Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi 1992'den beri şehirde faaliyette, yani öğrenci varlığı Tokat'ın gündelik hayatına yeni eklenmiş bir unsur değilmiş; şehir öğrenciyle yaşamayı uzun zamandır biliyor.

İletişim tarafında dil ya da kültürel bir engelden söz etmek mümkün değil; herkes gündelik Türkçeyle rahatça anlaşıyor, farklı bir bölgeden gelmenin yarattığı bir "çeviri" sorunu yok. Asıl fark şehrin temposunda ortaya çıkıyor: Tokat'ta hayat daha yavaş, daha yerleşik bir ritimde akıyor, bu da yeni gelen birinin çevresine alışmasının biraz zaman isteyebileceği anlamına geliyor. Büyük şehirden gelen bir öğrenci için bu yavaşlık ilk başta fark edilir; küçük bir ilden gelen içinse zaten tanıdık bir tempo.

Kültürel katman açısından bölge homojen değil; Alevi-Bektaşi âşıklık geleneği gibi kendi tarihsel izlerini taşıyan bir geçmişe sahipmiş. Bu, Tokat'ın tek tip bir kimlik üzerinden tanımlanamayacağını gösteriyor, ama şehir bu çeşitliliği öne çıkararak pazarlayan bir yer de değil; daha çok kendi hâlinde, gösterişsiz bir yapıda yaşıyor.

Buraya gelen öğrenci kendini büyük ve karmaşık bir şehrin bir köşesinde kaybolmuş gibi değil, ölçeği bilinen bir yerde bulur. Uyum süreci genellikle hızlı işliyor, çünkü şehir küçük olduğu için tanıdıklık kurmak da zamanla kendiliğinden gerçekleşiyor.