Hatay'a ilk gelenlerin çoğu, otobüsten indiği ya da havalimanından şehre doğru yol aldığı ilk saatlerde küçük bir şaşkınlık yaşıyor: zihinde "Güneydoğu, sınır ili, bozkır" gibi bir tablo varsa, karşılarına çıkan yeşil, dağlık ve nemli bir coğrafya bu tabloyu hemen bozuyor. Amanos Dağları'nın yamaçları çıplak değil, ormanlık; hava kuru bir sıcaklık değil, Akdeniz'e özgü bir ağırlık taşıyor. Hatay aslında bir kıyı ili ve bunu ilk günlerde havadan, bitki örtüsünden, hatta şehrin genel havasından hissetmek mümkün. Bu yüzden ilk izlenim genelde bir "düzeltme" anı oluyor — gelmeden önce kurulan zihindeki şehirle, ineni karşılayan şehir aynı değil.

Merkeze, yani günlük dilde hâlâ "Antakya" denilen yere ilk indiğinde dikkat çeken bir başka şey de isim meselesi oluyor. Kısa sürede öğreniyorsun ki il Hatay, ama insanlar neredeyse hiç "Hatay'a gidiyorum" demiyor, "Antakya'ya" diyor; üniversite yazışmalarında il adı geçse de günlük hayatta kent kimliği Antakya üzerinden kuruluyor. Buna bir de idari ayrıntı ekleniyor: merkez tek bir ilçe değil, Antakya ve Defne olarak ikiye bölünmüş durumda, dolayısıyla adres ya da yön tarif ederken bu ikili yapı zamanla kulak aşinalığı haline geliyor.

Tarihi merkezde birkaç sokak yürüyünce, şehrin ilk bakışta kendine has bir katman taşıdığını fark ediyorsun: cami, kilise ve havranın aynı bölgede, birbirine yakın sokaklarda yan yana durduğu bir doku bu. Bu ilk bakışta bile hissedilen bir şey — büyük bir tanıtım cümlesi değil, sadece yürürken karşılaşılan bir gerçeklik. İlk haftalarda fark ettiğin, şehrin kimliğine dair ilk somut izlenimlerden biri oluyor bu.

Aynı merkezde göze çarpan bir başka manzara da hâlâ süren inşaat faaliyeti. 2023 depreminin izleri merkezde belirgin şekilde hissediliyor; iskeleler, kapalı alanlar, yeniden yapılan sokaklar ilk günlerden itibaren şehrin fiziksel manzarasının bir parçası. Bu, yeni gelen için ne kaygı verici ne de göz ardı edilebilir bir ayrıntı — sadece şehrin şu anki halinin bir gerçeği. Zamanla bu manzaraya alışıyorsun, çünkü şehir aynı anda hem gündelik hayatını sürdürüyor hem de yeniden inşa ediliyor; bu iki hâl bir arada yürüyor.

İlk haftalarda genel izlenim, şehrin ne büyük bir metropol telaşı taşıdığı ne de tamamen durağan olduğu yönünde şekilleniyor. Daha çok, kendi ritmini arayan, bir yandan kadim dokusunu koruyan bir yandan da yeniden toparlanan bir yer hissi hâkim. Bu ilk izlenim zamanla netleşiyor: şehri tanımlayan kelime "katmanlı" oluyor — hem tarihiyle hem güncel haliyle aynı anda karşına çıkan bir yer.