Gazimağusa'nın ismi bile şehrin tarihini taşıyor. Resmî adı Gazimağusa, günlük dilde herkes "Mağusa" der; Türkiye'de daha çok "Magosa" olarak bilinir, bu da Namık Kemal'in kaleyle ilgili dizelerinden gelen eski bir alışkanlık. Buraya gelen bir öğrenci bu üç ismin aynı şehri işaret ettiğini ilk haftalarda öğreniyor — kafa karıştırıcı gibi görünse de kısa sürede netleşen bir detay.

Şehrin karakterini anlamak için önce nerede durduğuna bakmak lazım: Kıbrıs'ın doğu kıyısında, tarihi MÖ 3. yüzyıla, Arsinoe adıyla kurulduğu döneme kadar uzanan bir liman kenti bu. Bugünkü kimliğinin fiziksel çekirdeği de tam olarak burada — surlarla çevrili Suriçi, limana bitişik biçimde duruyor. Othello Kalesi, Lala Mustafa Paşa Camii, Namık Kemal'in sürgün yıllarını geçirdiği zindan — hepsi bu dar alanda, denizle iç içe. Diğer KKTC şehirlerinin surlu ya da tarihi merkezlerinden farkı da burada: Gazimağusa'nın eski şehri bir kara kalesi değil, limanı koruyan bir deniz kalesi dokusu taşıyor.

Şehrin bugünkü işlevini şekillendiren asıl unsur ise hâlâ çalışan bir ticaret limanı ve buna bağlı serbest bölge olması. Bu, Gazimağusa'yı komşu kıyı şehirlerinden ayıran temel fark — orada marina ve tatil kültürü öne çıkarken, burada ticaret ve lojistik hayatın bir parçası. Öğrenci gözünden bunun anlamı şu: şehir turizm için kurulmuş bir dekor değil, kendi ekonomik işleviyle ayakta duran bir yer; günlük hayat bu yüzden daha "gerçek" bir şehir temposunda ilerliyor.

Ulaşım tarafında dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Gazimağusa'nın kendi havalimanı yok, adaya giriş Ercan üzerinden yapılıyor ve oradan şehre belli bir yol kat etmek gerekiyor. Bu, adaya ilk gelişte ya da tatil dönüşlerinde hesaba katılması gereken bir gerçek — şehir kendi başına izole değil ama hava yoluyla dolaysız bağlantısı yok, bu yükü kara yoluyla karşılıyor.

Eğitim tarafında şehrin öne çıkan özelliği tek bir üniversiteye değil, birden fazla kuruma ev sahipliği yapması. Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) şehrin en köklü ve en büyük kurumu; bunun yanında İTÜ'nün KKTC'deki yerleşkesi ve Ada Kent Üniversitesi de şehirde yer alıyor. Bu, Gazimağusa'yı tek kampüslü küçük bir üniversite kasabası olmaktan çıkarıp, farklı programlar ve farklı öğrenci profillerinin bir arada bulunduğu bir eğitim merkezine dönüştürüyor.

Şehrin gündeminde zaman zaman öne çıkan bir başka konu da Kapalı Maraş. 1974'ten sonra uzun yıllar kullanım dışı kalan bu bölgenin bir kısmı 2020'den itibaren kademeli olarak ziyarete açılmış; bugün kontrollü güzergâhlarla gezilebiliyor ama yerleşime kapalı, yapılara girmek yasak. Bu, şehrin yakın tarihinin hâlâ görünür bir parçası ve Gazimağusa'yı diğer şehirlerden ayıran, dikkatle ve nötr bir çerçevede ele alınması gereken bir gerçek.

Bütün bunlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: Gazimağusa, tatil beldesi imajından çok, kendi tarihiyle, çalışan limanıyla ve birden fazla üniversitesiyle şekillenmiş bir şehir. Öğrenci burada hem tarihi bir dokunun içinde yaşıyor hem de şehrin kendi ekonomik ve akademik işlevlerinin bir parçası oluyor — dört yıllık bir üniversite hayatının geçeceği zemin, sakin ama kendi başına bir kimliği olan bir liman şehri.