Bingöl'ün karakterini anlamak için önce adının nereden geldiğini bilmek gerekir, çünkü bu tek başına şehrin ne olduğu ve ne olmadığı konusunda çok şey söylüyor. Şehrin ortasında bir göl yok; ad, tepeden bakıldığında görülen irili ufaklı buzul göllerinden, yani Bingöl Dağı'ndan geliyormuş — efsaneye göre bir komutan yükseklerden bu manzarayı görüp "burası bir göl değil, bin göl" demiş. Yani buraya "göl kenarında kampüs hayatı" beklentisiyle gelen biri yanılır; burada karşılaşacağı şey göl değil, her yandan şehri saran dağlar. Bu, günlük hayatın fonunu oluşturan şey aslında: ufkun her tarafta bir yükseltiyle kapanması, şehrin küçük bir düzlükte, dağların ortasında sıkışmış gibi durması.

Şehrin bir başka temel gerçeği de merkeziyle ilgili: Bingöl merkezi, göründüğünden çok daha genç bir yerleşim. Kalıntı bir kale ya da yüzlerce yıllık bir çarşı dokusu arayan biri merkezde bunu bulamaz, çünkü tarihi eserlerin büyük kısmı il merkezinde değil, Genç ve Kiğı gibi ilçelerde yoğunlaşmış durumda. Bu, günlük yaşadığın merkezin "eski şehir" hissi vermediği, daha çok yakın zamanda büyümüş, fonksiyonel bir yerleşim gibi hissettirdiği anlamına geliyor — tarihi merakı olan biri bunu merkezde değil, hafta sonu ilçelere gidip aramak zorunda.

Bingöl'ün kendine has yanı, aslında büyük ölçüde doğasında saklı. Solhan sınırlarındaki Yüzen Adalar Tabiat Anıtı bunun en somut örneği: bir gölcük üzerinde, su üzerinde serbestçe hareket eden doğal adacıklardan oluşan bu alan, başka bir ilde benzeri anılmayan, gerçekten Bingöl'e özgü bir doğa olayı. Şehirde dört yıl geçirecek biri için bu, "arada bir gidip görülebilecek, dünyada pek eşi olmayan bir yer buraya yakınmış" hissi yaratan, şehri hafızada tekil kılan noktalardan biri. Benzer şekilde Karlıova, ders kitaplarından bilinen iki büyük fay hattının birleştiği nokta olarak anılıyor; coğrafya ya da jeoloji ile ilgisi olan ya da olmayan herkes için "okuduğun konunun geçtiği yerde yaşamak" gibi bir farkındalık taşıyor bu bilgi.

Yiyecek tarafında da Bingöl kendi imzasını taşıyor: Bingöl Balı, Avrupa Birliği'nden coğrafi işaret alan ilk Türk balı unvanına sahip — bu, komşu illerin de kendine ait tescilli ballarının bulunduğu bir coğrafyada Bingöl'ü somut biçimde öne çıkaran, rastgele bir "meşhur ürün" övgüsü değil, resmî ve tekil bir ayrım. Şehirde bulunan biri bunu sadece bir pazarlama cümlesi olarak değil, üniversitenin yıllarca süren bir çalışmayla elde ettiği bir sonuç olarak duyar zamanla.

Bütün bunlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: Bingöl, tarihi dokusunu merkezde değil çevresinde taşıyan, kimliğini eski yapılardan değil dağından, balından ve doğa oluşumlarından alan, küçük ölçekli ama kendine özgü birkaç güçlü çapası olan bir il. Şehrin gündelik yüzeyi sade ve mütevazı görünse de, altında hem coğrafi hem de akademik olarak "başka hiçbir yerde tam olarak böyle anlatılamayacak" birkaç gerçek yatıyor — dört yıl boyunca zaman zaman hatırlayacağın, şehri diğerlerinden ayıran asıl şey de bu ayrıntılar.