Batman'ı anlamak için önce şunu bilmek gerekiyor: bu şehir eski değil. Kadim sur ya da yüzyıllar taşıyan çarşı gramerinden ziyade, doğrudan bir dönüşüm hikâyesinden söz ediyoruz — küçük bir köy olan İluh'un, toprağının altından çıkan petrolle birlikte hızla kente, sonra da ile dönüştüğü bir yer. Yani Batman'ın kimliği tarihsellikten değil, hızlı ve planlı bir sıçramadan geliyor; şehir merkezi eskimiş bir dokudan çok, bir yüzyılın içinde kurulmuş bir yerleşimin izlerini taşıyor. Bu, şehri gezerken hissedeceğin bir şey: sokaklar, meydanlar, mahalle dizilişi "yüzlerce yıllık" bir birikimden çok, belirli bir dönemde art arda kurulmuş yapılar hissi veriyor.

Bu dönüşümün somut izi de ortada: Batman, Türkiye'de ilk petrolün bulunduğu ve ilk modern rafinerinin kurulduğu yer olma sıfatını taşıyor. Bu yalnızca bir tarih bilgisi değil, şehrin fiziksel ve kurumsal geçmişine işlemiş bir gerçek — kentin kuruluş mantığı doğrudan bu sanayi geçmişiyle örülü. Bugün gündelik hayatta bu geçmişin izini sürmek zor değil; ama önemli olan şunu net tutmak: bu, geçmişte kurulmuş bir imza. Türkiye'nin güncel petrol üretiminde öne çıkan il artık Batman değil; bu ayrımı bilmek, şehri tanımaya çalışırken karışıklığı önlüyor. Batman'ınki bir başlangıç hikâyesi, bugünün üretim tablosu başka bir ile ait.

Ölçek meselesine gelince: Batman, nüfusunun büyük kısmının tek bir merkezde toplandığı, küçük ve toplu bir il. Çevre ilçeler küçük kalırken hayatın neredeyse tamamı şehir merkezinde akıyor. Bu, şehri tanımanın, ona alışmanın uzun sürmeyeceği anlamına geliyor — dağınık, çok merkezli bir yapı yerine, tek bir ana eksende yoğunlaşan bir yaşam alanı söz konusu. Şehri "öğrenmek" için haftalar değil, birkaç hafta yeterli olabiliyor; çünkü keşfedilecek alan, büyük bir metropolün ölçeğinde değil.

Genel tabloya bakıldığında Batman, geçmişiyle övünen ama o geçmişe saplanıp kalmayan, sanayi geçmişi olan, küçük ve nispeten genç bir şehir izlenimi bırakıyor. Üniversite deneyimi de bu karaktere paralel şekilleniyor: büyük şehrin dağınıklığından uzak, kendine has bir sanayi mirasıyla tanışan, ölçeği idare edilebilir bir yerde geçen bir öğrencilik hayatı. Hasankeyf'in yakınlığı, üniversitenin yapısı ya da şehrin gündelik ritmi gibi ayrıntılar başka başlıklarda kendi yerini buluyor; burada asıl mesele şu: Batman, "eskiden beri var olan" değil, "bir anda kurulup büyümüş" bir şehir kimliğiyle karşına çıkıyor, ve bu kimlik hem şehrin fiziksel dokusunu hem de öğrencinin buradaki yönelim sürecini şekillendiriyor.