Yalova'yı anlamanın en kolay yolu, aslında bir çelişkiyle başlamak. Türkiye'nin yüzölçümü bakımından en küçük ili burası — ama küçüklük burada "boş, sakin, ıssız" anlamına gelmiyor; tam tersine nüfus yoğunluğu açısından ülkenin en yoğun illeri arasında sayılıyor. Yani şehir hem küçük hem de içi dolu; bir uçtan bir uca kısa sürede geçebileceğin ama her köşesinde bir şeylerin sürdüğü bir yer. Bu ölçek, şehri "haritada küçük bir nokta" olarak değil, her yeri birbirine yakın, küçük ve toplu bir yaşam alanı olarak şekillendiriyor.

Yalova'nın bugünkü hâlini almasının tarihi de yakın: 1995'e kadar İstanbul'a bağlı bir ilçeymiş, bu tarihte ayrı bir il olarak kurulmuş. Bu sadece idari bir detay değil — şehrin kendine ait bir merkez, bir valilik, bir kimlik inşa etme sürecinin de başlangıcı. Üniversitesi de bu genç il kimliğiyle aynı çizgide ilerleyen, sonradan kurulmuş bir yapı; yani Yalova'da hem çok eski bir yerleşim kültürü hem de nispeten yeni kurulmuş bir il-kurum ekosistemi bir arada yaşıyor. Öğrenci için bunun anlamı şu: şehir "yüzlerce yıllık üniversite şehri" ağırlığı taşımıyor, ama kendi kimliğini oturtma telaşındaki bir ilin enerjisini hissettiriyor.

Şehrin belleğinde iki ayrı Atatürk köşkü önemli bir yer tutuyor — biri Termal'deki, kısa sürede inşa edilmiş ve müze olarak korunan köşk; diğeri ise merkez sahildeki, bir çınar ağacı kesilmesin diye raylar üzerinde yerinden kaydırılan Yürüyen Köşk. Bu iki yapı aynı kişiye ait olsa da birbirinden bağımsız iki hikâye anlatıyor ve ikisi de şehrin kendi tarihini nasıl sahiplendiğinin küçük ama güçlü işaretleri. Dört yıl boyunca bu hikâyelerle bir şekilde karşılaşmak, şehrin sadece "geçilen bir yer" değil, kendi belleği olan bir yer olduğunu hissettiriyor.

Ekonomik olarak da şehrin farklı yüzleri var; bunlardan biri Altınova ilçesindeki tersaneler bölgesi — burada kümelenmiş gemi inşa ve bakım-onarım sektörü, ilin sanayi tarafını temsil ediyor. Şehrin geri kalanının daha çok kıyı, tarım ve hizmet ağırlıklı görünümünün yanında, Altınova bu anlamda ayrı bir karakter taşıyor. Bunun dışında şehrin kaplıca, çiçekçilik, kivi-aronya gibi kendine özgü üretim ve turizm katmanları da var; bunlar şehrin ekonomik ve kültürel dokusunu zenginleştiren ayrı başlıklar, burada sadece var olduklarını hatırlatmakla yetinmek yeterli.

Bütün bu parçaları yan yana koyduğunda ortaya çıkan tablo şu: Yalova, deniz kıyısıyla arkasındaki dağlık-ormanlık arazi arasında sıkışmış, küçük ama yoğun, tarihini sahiplenen, aynı zamanda tarım ve sanayiyle geçinen bir il. Üniversite hayatı da bu genel çerçevenin içine oturuyor — büyük bir kampüs şehri değil, ama kendi ölçeğinde bir gündelik hayat kurmaya elverişli bir yer. Buraya gelen bir öğrenci, dört yılını hem şehrin kendi tarihiyle hem de onun küçük ama katmanlı ekonomik-coğrafi kimliğiyle iç içe geçirerek geçiriyor; şehri tanımak için büyük mesafeler kat etmesi gerekmiyor, ama tanıdıkça fark ettiği detaylar hiç az değil.