Sivas'a ilk gelen biri için çoğu zaman aklında hazır bir resim vardır: uzak, ulaşımı zor, trenle bir gün süren bir Doğu şehri. Oysa Ankara'dan yüksek hızlı trenle gelenler bu resmin ilk kırıldığı yeri tam gar çıkışında yaşar — beklediğinden kısa süren, rahat bir yolculuğun ardından inilen modern bir istasyon, "buraya gelmek bu kadar kolaymış" hissini baştan verir. Bu küçük şaşkınlık, şehri tanımaya başlamadan önce zihindeki mesafe algısını değiştiren ilk şey oluyor.

Merkeze adım atınca karşına çıkan manzara da beklediğin gibi değil. Otobüsten ya da taksiden indiğin meydanın çevresinde birbirine yakın duran, taş işçiliğiyle göz dolduran eski yapılar — Selçuklu dönemine ait medrese ve anıtların bir arada bulunduğu bu doku, şehirle ilk gerçek karşılaşman oluyor. Kimse buraya "tarih gezisi" yapmaya gelmemiştir ama derse giderken, arkadaşla buluşurken bu meydandan geçmek zorunda kalınca, gündelik hayatın içine bu kadar sıradan bir şekilde sızmış bir geçmişle tanışmak beklenmedik bir etki bırakıyor.

Bir de şehrin kendini nasıl tanımladığı dikkat çekiyor. Sokak adlarında, meydanlarda, konuşmalarda karşılaştığın "4 Eylül" ismi ilk günlerde anlamsız gelir; sonra bunun milli mücadelenin önemli bir kongresine ait olduğunu, şehrin kendi kimliğini büyük ölçüde bu tarihe bağladığını fark edersin. Bu, Sivas'ın kendini nasıl gördüğünü anlamak isteyen biri için ilk haftalarda öğrenilen küçük ama belirleyici bir bilgi oluyor.

Divriği'deki UNESCO listesindeki caminin şehrin en bilinen görsellerinden biri olması, bazılarının onu merkezde, kolayca gidilebilecek bir yerde sanmasına yol açıyor. Gerçek biraz farklı: o yapı ayrı bir ilçede, merkezden belirgin bir uzaklıkta. Bu yüzden Divriği çoğu zaman günlük hayatın parçası değil, dönem içinde belki bir kez planlanan, ayrı bir gün ayrılması gereken bir gezi olarak kalıyor. İlk izlenim bu farkı görmekle netleşiyor: merkezdeki tarihi doku gündelik, Divriği ise "gidilen" bir yer.

Şehrin büyüklüğü de beklenenin dışında bir şey. Sivas, harita üzerinde göründüğünden çok daha geniş bir il toprağına yayılıyor; bu genişlik ilk başta soyut bir bilgi gibi kalsa da, il içi mesafelerin merkezle kıyaslanamayacak kadar büyük olduğunu fark ettikçe "küçük bir Anadolu ili" beklentisinden uzaklaşırsın. Kızılırmak'ın geniş vadisinde, yüksek bir düzlükte kurulu olan merkez, açık gökyüzü ve ferah bir arazi hissi veriyor — bu da ilk günlerde şehri "sıkışık" değil "açık" olarak hatırlatan bir detay.

Genel olarak ilk hafta güven verici geçiyor. Merkez küçük ve kolay okunabilir olduğu için yön bulmak zor değil, esnaf yeni gelene alışkın davranıyor, kimse kaybolmuş hissetmiyor. Zamanla bu ilk izlenim biraz daha netleşiyor: ilk günlerde "tarihi ama sakin" gibi görünen şehir, aylar geçtikçe kendi ritmini oturtmuş, kendi hikâyesini iyi bilen bir yer olarak tanınıyor. Sivas'ı en iyi anlatan kelimeyi seçmek gerekirse akla çoğunlukla "köklü" geliyor — hem tarihiyle hem kendine dair anlattığı hikâyeyle.