Sivas denince akla ilk gelen şey genelde yanlış çıkıyor: uzak, ulaşımı zor bir doğu şehri sanılıyor. Oysa 2023'te açılan Ankara-Sivas YHT hattıyla, sonra 2024'te İstanbul'a kadar uzayan aktarmasız seferlerle şehir kimliğini fiilen güncellemiş durumda. Bu, sadece bir ulaşım detayı değil — şehrin kendini nasıl konumlandırdığıyla ilgili bir şey. Yıllarca demiryolu kavşağı olarak bilinen, TÜRASAŞ'ın (eski adıyla Cer Atölyesi, 1939'dan beri vagon üreten) yerleşkesiyle "gar şehri" dokusunu taşıyan bir yer, şimdi bu dokunun üstüne yüksek hızlı tren kimliğini ekliyor.

Şehrin fiziksel ölçeği de bilinenin ötesinde: Sivas, yüzölçümü bakımından Türkiye'nin ikinci büyük ili, ve Türkiye'nin en uzun nehri Kızılırmak, ilin sınırları içinde doğuyor. Bu büyüklük gündelik hayata "her yer birbirine yakın" hissi olarak yansımıyor — tam tersine, il içindeki mesafeler bazen ilin kendisinden daha büyük hissettiriyor. Divriği'deki UNESCO listesine giren Ulu Cami ve Darüşşifası (Türkiye'den listeye giren ilk mimari yapı) bunun en net örneği: bu, şehrin taşıdığı en büyük dış çapa ama merkezden kopuk bir çapa. Merkezde yaşayan biri için "hemen yanı başında" değil, ayrı bir gezi planı gerektiren bir yer.

Merkezin kendi imzası farklı katmanda duruyor. Kent meydanının çevresinde toplanan Selçuklu medrese kümesi — Şifaiye, Gök Medrese, Buruciye, Çifte Minareli — gündelik olarak yaşanan, yanından geçilen bir doku. Konya'dan sonra Türkiye'de en çok Selçuklu eserinin bulunduğu il olması boşuna değil; bu yoğunluk şehir merkezinin fiziksel karakterini oluşturuyor. Aynı meydan çevresinde, 1919'da Mustafa Kemal'in ilk ulusal kongreyi topladığı bina duruyor — bugün müze olan bu yapı, "4 Eylül" kimliğinin şehre nasıl işlediğini gösteriyor: stadyumun adı bile bu tarihi taşıyor, her yıl yıl dönümünde etkinlikler düzenleniyor. Kongre şehri olmak, Sivas için soyut bir tarih bilgisi değil, günlük hayata marka olarak sızmış bir kimlik.

Üniversite tarafında da bu şehir-sembol bağı kendini gösteriyor. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nin logosu 2017'de kentin 13. yüzyıl medreselerine atıfla Selçuklu Yıldızı'na dönüştürülmüş — üniversitenin kendini şehrin tarihi dokusuyla bilinçli biçimde ilişkilendirdiğinin bir işareti. SCÜ, tıp fakültesiyle 1974'te kurulmuş köklü bir kurum; yanına 2018'de ikinci bir devlet üniversitesi, Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi eklenmiş. İki devlet üniversiteli bir il olmak, akademik anlamda tek bir kampüs kültürüyle sınırlı kalmayan bir çeşitlilik demek.

Kangal ilçesi ise şehrin dışa dönük en tanınmış markası — köpek ırkı, koyunu ve balıklı kaplıcasıyla üçlü bir kimlik taşıyor, ama bu da merkeze uzak bir ilçe kimliği; şehrin günlük nabzından ayrı bir çapa olarak duruyor.

Nüfus tarafında ise son yıllarda göç veren bir il olma eğilimi var; bu, şehrin havasına belli bir sakinlik, hatta bazılarının ilk başta fark ettiği bir durgunluk olarak yansıyabiliyor. 1993'teki Madımak olayı da şehrin tarihinde yer alan, nötr biçimde bilinmesi gereken hassas bir dönüm noktası — her yıl anma programlarıyla hatırlanıyor.

Bütün bu katmanlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu: Sivas, tek bir cümleyle özetlenebilecek bir "bozkır şehri" değil. Selçuklu mirasının merkezde yoğunlaştığı, Cumhuriyet tarihinin köklerinin atıldığı, demiryolu sanayisiyle şekillenmiş, son yıllarda hızlı trenle yeniden tarif edilen, ama aynı zamanda büyük bir coğrafyaya yayılan ve bu coğrafyanın en görkemli parçalarının (Divriği gibi) merkezden uzakta kaldığı bir il. Bu çok katmanlılık, burada geçireceğin dört yılın hem tarihsel hem gündelik dokusunu oluşturuyor.