Güzelyurt, KKTC'nin batısında, Girne, Lefke ve Lefkoşa'nın ortasında kalan bir iç-ova şehri. Denize kıyısı yok — Güzelyurt Körfezi adı coğrafi bir bilgi olarak haritada var, ama kent merkezinde deniz hayatın bir parçası değil. Şehri tanımlayan şey su değil, toprak: her yanı narenciye bahçeleriyle kaplı bir ova, güneye bakıldığında Trodos Dağları'na kadar uzanan bir vadi görüntüsü. Adanın narenciye üretiminde en verimli bölgesi burası, portakal ihracatının büyük kısmı bu topraklardan çıkıyor. Bu yüzden şehre ilk gelen birinin karşılaştığı manzara "sahil kasabası" değil, tarım şehri — yol kenarlarında bahçeler, ova düzlüğü, kasaba dokusu.

Burada önemli bir ayrım var: Güzelyurt, Lefke ile sık sık karıştırılıyor, oysa 2016'da alınan idari kararla Lefke ayrı bir ilçe oldu. İkisi coğrafi olarak batıda, narenciye kültürüne yakın ve ölçek olarak benzer görünse de artık ayrı yönetim birimleri; Lefke'nin kendi üniversitesi, kendi tarihi dokusu var, Güzelyurt'un çapaları farklı. Bir adayın bu ayrımı bilmesi önemli, çünkü ikisi hakkında okuduğu bilgiler birbirine karışabiliyor.

Şehrin tarım kimliği kâğıt üstünde kalan bir slogan değil — geçmişte bu üretimi taşımak için bir demiryolu hattı kurulmuş, bugün Güzelyurt Tren İstasyonu Müzesi olarak duran bina, 1907-1951 arasında çalışan bu hattın son kalıntısı. İki katlı istasyon binası ve yanındaki lokomotif hangarı, şehrin bir zamanlar sadece üretim değil, o üretimi limana taşıyan bir sanayi-tarım ağının parçası olduğunu gösteriyor. Bugün bu bina bir müze olarak duruyor olsa da, şehrin "sadece bahçe" değil, üretimi organize etmiş bir merkez olduğunu hatırlatan somut bir iz.

Bu tarım kimliğinin bugün karşılaştığı sorun da şehrin gündeminde yer ediyor: ovada yıllardır yetiştirilen narenciye, kuraklık ve tuzlanma yüzünden azalıyor. Türkiye'den gelen suyun tarım arazilerinde kullanılmaya başlanması bu sorunu hafifletmeye yönelik bir adım olarak öne çıkıyor. Bir öğrenci için bunun günlük hayata birebir etkisi yok, ama şehrin ekonomik-tarımsal gündeminin hâlâ canlı ve tartışılan bir konu olduğunu gösteriyor — Güzelyurt, geçmişte kalmış bir tarım geçmişinden değil, hâlâ üretimini sürdürmeye çalışan bir bölgeden bahsediyoruz.

Sonuçta Güzelyurt'u tanımlayan üç şey iç içe geçiyor: iç-ova coğrafyası, narenciye ekonomisi ve bu ekonominin tarihsel-güncel izleri. Şehir, KKTC'nin turistik-sahil imgesinden uzak, kendi ritmiyle ilerleyen, tarımla iç içe bir yerleşim. Bir üniversite öğrencisi için bu, gürültülü bir şehir merkezi beklemek yerine, ova manzarasıyla, mevsimsel bir üretim takvimiyle ve kendine has bir tarihi katmanla tanışmak anlamına geliyor.