Samsun'da kültürel hayatın omurgasını şehrin kendi tarihi oluşturuyor, bu yüzden "kültür-sanat" denince akla ilk gelen şey bir tiyatro salonu değil, Bandırma Vapuru'nun replikasının durduğu Millî Mücadele Açık Hava Müzesi oluyor. Gemi bugün Canik sahilinde, geniş bir açık hava alanının içinde duruyor; içeride sergilenen eserler ve alanı çevreleyen bayrak-meşale düzeni, ilk birkaç ayda bir kez uğradığın, sonra şehir dışından gelen arkadaşını ya da aileni götürdüğün bir durak haline geliyor. Şehrin "19" ile kurduğu bağ da — üniversitenin adından 19 Mayıs ilçesine, stadyuma kadar — yeni gelen birinin fark ettiği, zamanla üzerinde durmadan içine yerleştiği bir ayrıntı. Bu tarihî katman ağır bir müze ziyareti gibi değil, şehrin günlük dokusunun bir parçası gibi hissettiriyor; derse giderken geçtiğin sokak isimleri, meydanlar, hatta bazı etkinliklerin tarihleri bu tarihe gönderme yapıyor.

Bunun yanında şehrin daha eski, daha katmanlı bir yüzü de var: Amisos Tepesi ve çevresindeki tümülüsler. Buradan çıkan Helenistik döneme ait mezar odaları ve Amisos Hazinesi bugün Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde sergileniyor; yani antik kent kimliği sadece bir hikâye olarak kalmıyor, gidip görülebilecek somut bir müze koleksiyonuna dönüşüyor. Tepenin çevresinde, Terme yöresine atfedilen Amazon efsanesine gönderme yapan bir heykel ve "Amazon Adası" da var — bu efsane, bölgenin antik kimliğiyle bugünkü şehir hayatı arasında hafif ama gerçek bir bağ kuruyor. Buraya çıkanlar için bölge genellikle "hem manzara hem tarih" birlikte deneyimlenen bir yer oluyor; ders arası ya da hafta sonu kısa bir kaçamak için tercih ediliyor.

Üniversite tarafında da yıl içinde belirli bir ritim var. OMÜ'nün dönem başında düzenlediği Uyum Fest gibi etkinlikler, yeni gelenlerin ilk haftalarda sosyalleşmesi için önemli bir fırsat; kampüs içindeki öğrenci yaşam alanları da yıl boyunca çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Şehrin kültürel hayatı, büyük şehirlerdeki yoğun konser-tiyatro-sinema takvimiyle kıyaslandığında daha sakin bir tempoda ilerliyor; ama tarihî doku — hem Millî Mücadele mirası hem antik kent katmanı — buraya kendine has bir karakter kazandırıyor. Bu, hafta sonu "bugün ne yapsam" diye düşündüğünde her zaman elde bir seçenek olduğu anlamına geliyor: bazen sahildeki müzeye, bazen tepedeki tümülüslere doğru bir yürüyüş.