Bayburt'un kültür hayatı, büyük şehirlerdeki gibi her hafta yeni bir konser ya da sinema afişiyle akmıyor; burada kültür daha çok şehrin kendi tarihine ve geleneğine dokunarak yaşanıyor. Kale, her gün merkeze inerken göz ucuyla görülen bir şey olmaktan çıkıp zamanla arka plandaki sabit bir referans noktasına dönüşüyor — yeni gelen biri ilk haftalarda ona bakıp fotoğraf çekerken, bir süre sonra sadece "kale tarafı" diyerek yön tarif etmeye başlıyor. Yaz aylarında düzenlenen Dede Korkut Kültür ve Sanat Şölenleri şehrin en görünür kültürel hareketliliği; üniversitenin ana yerleşkesinin adının da Dede Korkut Külliyesi olması bu bağı gündelik hayatın içine, isim düzeyinde sızdırıyor. Şölen dönemine denk gelen öğrenciler için bu, şehrin normalde sakin ritminin birkaç güne yayılan bir canlanma yaşadığı dönem oluyor; yerel basında son yıllarda etkinliğin eski coşkusunu koruyup korumadığına dair eleştiriler de çıkıyor, yani her sene aynı yoğunlukta geçtiğini varsaymamak gerekir.

Şehrin en özgün kültürel varlığı aslında merkezde değil, dışarıda. Bayraktar köyündeki Baksı Müzesi ve Demirözü'ndeki Kenan Yavuz Etnografya Müzesi, ikisi de Avrupa'da ödül almış müzeler — bir ilin bu ölçekte iki ayrı köyde uluslararası tanınırlığı olan müzeye sahip olması sıradan bir durum değil. Ama bunları günlük hayatın bir parçası gibi düşünmemek lazım; Baksı merkezden epey uzakta, mevsimlik açık ve kendi imkânınla gitmeyi gerektiren bir yer, yani "ders çıkışı uğranan" değil, dönem içinde bir gün planlanarak gidilen bir yer. Bu tür ziyaretler genelde yılda birkaç kez gerçekleşen, arkadaş grubuyla organize edilen küçük geziler halini alıyor; her hafta sonu rutini değil.

Sinema, büyük konser salonları ya da düzenli tiyatro sahnesi arayan biri için şehir bu anlamda sınırlı kalıyor; bu tarz ihtiyaçlar çoğunlukla üniversitenin kendi etkinlikleriyle ya da ara sıra düzenlenen belediye organizasyonlarıyla karşılanıyor. Çoruh Kültür Merkezi ve Şair Zihni Kültür Merkezi gibi mekânlar şiir geceleri, küçük söyleşiler ve yerel nitelikli programlar için kullanılıyor — büyük şehirlerdeki kültür-sanat çeşitliliğiyle kıyaslanacak bir yoğunluk değil bu, ama şehrin âşıklık ve şiir geleneğine bağlı bir damarı hâlâ canlı tutuyor.

Kültürel doku burada çoğunlukla doğayla ve tarihle iç içe yaşanıyor. Çoruh kıyısındaki Kaleardı Şehir Parkı akşamüstleri oturulan, sohbet edilen bir yer; kale çevresinde yürüyüş, sonbaharda ya da ilkbaharda derse gitmeden önceki kısa bir mola gibi işleyebiliyor. Aydıntepe'deki yeraltı şehri gibi yerler de bir kez görülüp uzun süre hafızada kalan, ders arasında değil hafta sonu planında yer bulan noktalar. Büyük şehirden gelen biri için ilk aylarda "burada kültürel hayat ne kadar yoğun" sorusu netleşmeyebilir; çünkü Bayburt'ta kültür, sık sık tekrarlanan etkinliklerden çok, şehrin kendi tarihine, taşına ve efsanesine yayılmış durumda — bunu keşfetmek biraz zaman ve merak istiyor.