KTO Karatay Üniversitesi, Konya Ticaret Odası'nın kurduğu Eğitim ve Sağlık Vakfı tarafından 7 Temmuz 2009'da kuruldu ve Konya'nın ilk vakıf üniversitesi olma özelliğini taşıyor. Adı, Selçuklu döneminden kalma 1251 tarihli Karatay Medresesi'ne dayanıyor; üniversitenin kendi anlatısına göre bu isim bir "yeniden kuruluş" fikrini simgeliyor, ancak hukuki kuruluş tarihi 2009'dur. Kurucu yapının bir ticaret odası vakfı olması, üniversitenin kimliğinde iş dünyasıyla kurulan bağın belirgin bir iz olarak görülmesine yol açıyor; kuruluş amacı metninde Konya'nın sanayi ve ticaret çevresine insan kaynağı yetiştirme hedefi öne çıkıyor. Bununla birlikte akademik yapı tek bir alana indirgenmiyor; sağlık, mühendislik, hukuk, sosyal bilimler, tasarım ve havacılık gibi farklı eksenlerde eğitim veriliyor; Tıp ve Hukuk gibi alanların da bu yapının içinde yer alması, üniversiteyi salt mesleki bir yapıya indirgemeyi zorlaştırıyor.

Eğitimin temel dili Türkçe; İngilizce öğretim yalnızca birkaç programda geçerli ve bu programlarda hazırlık sınıfı zorunlu tutuluyor. Ayrıca Arapça Mütercim-Tercümanlık bölümünde eğitim dili Türkçe olsa da hazırlık sınıfı zorunlu Arapça üzerinden yürütülüyor; bu, üniversitenin dil politikasında Arapça'ya verilen özel bir yer olduğunu gösteriyor. Yabancı Diller Yüksekokulu bünyesinde hazırlık programlarının yanında çeşitli seçmeli yabancı diller de sunuluyor; kuruluş metninde "en az iki dil bilen mezun" hedefinden söz ediliyor. Uluslararası öğrenciler için ise ayrı bir Türkçe öğretim merkezi (KAR-DİL) bulunuyor ve kabul sürecinde üniversitenin kendi sınavı esas alınıyor; site, diğer üniversitelerin YÖS sonuçlarının burslu kayıt için geçerli olmadığını belirtiyor.

Üniversitenin ana yerleşkesi Konya'nın Karatay ilçesinde, şehir merkezine yakın bir noktada; site bu konumu öğrencilerin sosyal olanaklara erişimi bakımından öne çıkarıyor. Bunun yanında, sanayi bölgesinde konumlanan ve Ticaret ve Sanayi Meslek Yüksekokulu'nun eğitim verdiği ayrı bir yerleşke ile Pilotaj programının kullandığı şehir dışındaki bir havacılık eğitim alanı da bulunuyor; dolayısıyla hangi programın hangi yerleşkede okutulduğu öğrenciden öğrenciye değişebiliyor. Tıp Fakültesi öğrencileri klinik eğitimlerini kendi bünyesinde bir hastane üzerinden değil, Farabi ve Medova hastaneleriyle yapılan afiliasyon protokolleri aracılığıyla alıyor. Barınma tarafında da işleyiş tek tip değil: kız öğrenciler için vakıf işletmeli bir yurt, erkek öğrenciler için ise paylaşımlı kiralık daire modeli sunuluyor; her ikisi de kampüsün hemen yakınında ama kampüs sınırları dışında yer alıyor.

Değişim ve hareketlilik tarafında Erasmus+ programı ayrı bir koordinatörlük üzerinden yürütülüyor; öğrenim ve staj hareketliliği, personel değişimi ve gelen öğrenci süreçleri bu yapı içinde işliyor. Çift anadal olanağı geniş bir bölüm yelpazesinde sunuluyor ve lisans öğrencilerinin ön lisans programlarıyla da çift anadal yapabilmesi, sitenin belirttiği ayırt edici bir kural olarak duruyor. Kütüphane hizmetleri 2010-2011'den itibaren yürütülüyor ve kampüs dışından erişim için ayrı bir kimlik doğrulama sistemi kullanılıyor. Genel olarak üniversite, kurumsal kökeninde iş dünyasıyla kurulan bağı taşırken akademik yapısını sağlıktan hukuka, mühendislikten sosyal bilimlere uzanan geniş bir yelpazede sürdürüyor.