Yalova Üniversitesi, 31 Mayıs 2008'de Resmî Gazete'de yayımlanan kararla kurulmuş; çekirdeğini Uludağ Üniversitesi'ne bağlı Yalova Meslek Yüksekokulu oluşturuyor. Bu kuruluş sürecinin öncesinde, bölgede yükseköğretime duyulan ilgiyi gösteren sivil girişimler de var: 1996'da bir yükseköğretim vakfı, 2007'de de üniversiteyi "yaptırma ve yaşatma" amacıyla bir dernek kurulmuş. Bugün Yalova, hukuk ve sosyal bilimlerden mühendisliğe, sağlık alanlarından sanat ve spora uzanan karma bir akademik yapıyla eğitim veriyor; merkezi Merkez Yerleşke'de olmakla birlikte önlisans düzeyinde birden çok noktada varlık gösteriyor.

Eğitim dili ağırlıklı olarak Türkçe; bazı programlarda kısmi veya tam yabancı-dilli seçenekler de bulunuyor, ancak bu düzenleme üniversitenin tümü için tek bir kural değil, program bazında değişiyor. Yabancı dil hazırlığı da benzer bir mantıkla işliyor: zorunlu yabancı dil öğretimi öngören programlara ilk kayıt yapan öğrenciler için hazırlık zorunlu, öğretim dili Türkçe olan programlarda ise isteğe bağlı. Hazırlık sınıfı modüler bir yapıda kurulmuş; B2 seviyesinin tamamlanmasıyla süreç biter, başarısızlık durumunda modül tekrarı veya destek programına yönlendirme gibi kademeli çözümler tanımlanmış. Öğrenciler koşulları sağladıklarında çift anadal veya yandal başvurusu yapabiliyor, ancak bu olanağın hangi bölüm çiftleri arasında açık olduğu zamanla ve programa göre şekilleniyor; yani her ikili kombinasyon otomatik olarak mevcut değil. Öğretim yılı güz ve bahar yarıyıllarından oluşuyor, ayrıca isteğe bağlı ve ücretli bir yaz öğretimi de düzenli olarak açılıyor.

Merkez Yerleşke Çınarcık Yolu üzerinde, sahile yakın bir konumda; buradaki yerleşkede fakültelerin çoğu bir arada bulunuyor, ayrıca kütüphane, yemekhane, cami ve öğrencilerin günlük ihtiyaçlarına yönelik hizmetlerin toplandığı bir Öğrenci Yaşam Merkezi de yer alıyor. Önlisans eğitimi ise farklı bir coğrafyaya yayılmış durumda: şehir merkezindeki Safran Yerleşkesi'nde Yalova Meslek Yüksekokulu, ilçelerde de Altınova, Armutlu, Çınarcık ve Termal meslek yüksekokulları hizmet veriyor. Bu ilçe-yerleşkelerinin karakterleri de bulundukları bölgeyle örtüşüyor; örneğin Altınova'da denizcilik ve tersane ekseninde stajlar ve bir eğitim gemisi kullanılıyor, Termal'de sağlık hizmetleri alanı öne çıkıyor. Sağlık eğitiminde Tıp Fakültesi ile Sağlık Bilimleri Fakültesi bulunuyor; üniversitenin kendine ait bir hastanesi yok, bunun yerine Yalova Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile imzalanan bir birlikte-kullanım protokolü üzerinden klinik uygulama alanı sağlanıyor. Araştırma tarafında Merkez Araştırma Laboratuvarı (YÜMERLAB) malzeme ve kimya ağırlıklı bir analiz altyapısı sunuyor ve dış kullanıcılara da hizmet veriyor; bunun yanında çeşitli tematik uygulama-araştırma merkezleri ve bir teknoloji transfer ofisi de üniversitenin araştırma-destek dokusunu oluşturuyor. Uluslararası hareketlilik, Erasmus, Mevlana ve Farabi programlarını çatısı altında toplayan bir Dış İlişkiler Koordinatörlüğü üzerinden yürütülüyor; ayrıca uluslararası öğrencilere yönelik bir koordinasyon merkezi ve Türkçe öğretimi birimi de mevcut. Barınma konusunda üniversitenin kendi işlettiği bir yurt bulunmuyor; öğrenciler Kredi ve Yurtlar Kurumu'na bağlı yurtlardan, özel öğrenci yurtlarından veya şehirdeki kiralık evlerden yararlanabiliyor.