Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 20 Temmuz 1982'de 41 sayılı KHK ile kurulmuş bir devlet üniversitesi. Kuruluşunda Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler enstitüleri ile Fen-Edebiyat, Veteriner ve Ziraat fakülteleri, Eğitim Yüksekokulu öğretime başlamış; ilerleyen yıllarda akademik yapı genişletilmiş. Adı uzun süre "Yüzüncü Yıl Üniversitesi" olarak biliniyordu, ancak 18.06.2017 tarihli 7033 sayılı kanunla 1 Temmuz 2017'de bulunduğu ilin adı eklenerek "Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi" biçimine dönüştürülmüş. Merkez yerleşke, Van Gölü kıyısında, şehir merkezinin dışında yer alan Zeve Kampüsü; resmî birim adreslerinde bu konum "Zeve Kampüsü, Tuşba/Van" olarak geçiyor.

Zeve yerleşkesinin karakteri, kendine yeterli bir kampüs yaşamını çağrıştırıyor: eğitim ve idari binaların yanında uygulama-araştırma hastanesi (Dursun Odabaş Tıp Merkezi), merkezî laboratuvar, TEKNOKENT, kütüphane, spor tesisleri, kültür merkezi, personel lojmanları, öğrenci yurtları, çiftlik alanları ve seralar aynı çeperde bulunuyor. Bu da barınma, sağlık, tarımsal üretim ve teknoloji geliştirme işlevlerinin kampüs içinde iç içe geçtiği bir yapı ortaya çıkarıyor; ancak bu deneyim büyük ölçüde Zeve'de okuyan öğrenciler için geçerli — Erciş'teki işletme fakültesi ile çeşitli ilçelerdeki meslek yüksekokullarında okuyan öğrenciler için tablo farklı. Fakülte yelpazesi karma bir profil sergiliyor: sağlık, tarım-hayvancılık-su ürünleri, mühendislik-mimarlık, sosyal-beşerî alanlar ve sanat-spor bir arada yer alıyor; bu köklü tarım-hayvancılık geçmişi, üniversitenin kuruluş çekirdeğindeki Veteriner ve Ziraat fakültelerine kadar uzanıyor. Lisansüstü tarafta ayırt edici bir birim olarak Yaşayan Diller Enstitüsü dikkat çekiyor; bünyesindeki Kürt Dili ve Kültürü Anabilim Dalı tezli yüksek lisans düzeyinde eğitim veriyor ve bazı mezunları MEB okullarında Kürtçe öğretmeni olarak görev almış.

Eğitim dili büyük ölçüde Türkçe; hazırlık sınıfı ise üniversite genelini kapsayan zorunlu bir uygulama değil, belirli programlara bağlı bir düzenleme. İngilizce hazırlık İngilizce Öğretmenliği ve İngiliz Dili ve Edebiyatı gibi alanlarda, Arapça hazırlık ise İlahiyat programında karşımıza çıkıyor; diğer programlarda öğretim Türkçe yürütülüyor ve öğrenciler her yıl ortak yabancı dil dersi için bir muafiyet sınavına giriyor. Uluslararası öğrenciler için ayrı bir dil-yeterlik modeli işletiliyor: TÖMER'de Türkçe hazırlık alan öğrencilerden, İngilizce eğitim görecekler için B2, diğerleri için C1 düzeyinde Türkçe yeterliği bekleniyor. Hareketlilik tarafında Erasmus+ KA131 kapsamında öğrenim ve staj imkânı önlisanstan doktoraya kadar tüm kademelere açık; başvurular not ortalaması ve dil puanının bileşimiyle değerlendiriliyor, dil seviyesi üniversitenin kendi sınavıyla belirleniyor. Çift anadal ve yandal da yönergeye bağlı, dönemsel ilanlarla yürütülen bir seçenek olarak sunuluyor.

Barınma tarafında kampüs içinde KYK'ya bağlı kız ve erkek öğrenci yurtlarının yanı sıra, üniversitenin kendi yönergesiyle işlettiği yurtlar da hizmet veriyor; bu yapı ilçelerdeki yurtlarla da destekleniyor. Kütüphane tarafında Zeve Kampüsü'nde bulunan Ferit Melen Merkez Kütüphanesi, öz-beyanına göre yüz binlerce basılı ve elektronik kaynağa, geniş bir oturma kapasitesine ve çeşitli çalışma alanlarına sahip; İlahiyat Fakültesi'nde ayrıca bir şube kütüphanesi bulunuyor. Sağlık hizmetleri açısından kampüs içindeki uygulama-araştırma hastanesi ve Diş Hekimliği Fakültesi öğrenci ve personele hizmet sağlıyor; engelli öğrencilere yönelik olarak Rektörlüğe bağlı bir danışma ve koordinasyon birimi, eğitim ortamının uyarlanması ve sınav düzenlemeleri gibi konularda çalışıyor. Akademik takvim yarıyıl esasına dayanıyor, mezuniyet için AKTS tabanlı bir kredi sistemi işletiliyor ve isteyen öğrenciler için yaz okulu seçeneği de mevcut.