Trabzon Üniversitesi, KTÜ'den ayrılan birimlerle 2018 yılında kurulmuş bir devlet üniversitesidir. Kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleterek yeni fakülteler ve enstitüler kazanmış; 2025'te başka bir kurumdan bağlanan bir tıp fakültesiyle de yapısını çeşitlendirmiştir. Merkez yerleşkesi Akçaabat'taki Söğütlü Mahallesi'nde bulunur ve rektörlük ile idari birimler burada konuşludur; ancak üniversitenin kendi anlatısına göre bazı fakülteler farklı ilçe ve mekânlarda örgütlenmiştir. Karakteri itibarıyla eğitim ve sosyal-beşerî bilimler çekirdeğine sanat, spor, din bilimleri, hukuk ve iletişim gibi kanatların eklendiği; son yıllarda da bilişim ve tıp alanlarıyla genişleyen karma bir profil sunar.

Fakültelerin yerleşke dağılımı Trabzon Üniversitesi'nde tek bir kampüs deneyimine işaret etmez. Merkez yerleşke lisans eğitiminin ağırlıklı olduğu yerdir, ama örneğin hukuk eğitimi bugün fiilen KTÜ'nün kampüsünde sürdürülmektedir; fakültenin kendi ifadesiyle yeni bina tamamlanana kadar bu düzen devam edecektir. Tıp eğitiminde de temel dersler protokolle KTÜ'den alınırken, klinik eğitim şehirdeki hastane yerleşkelerinde yürütülür. İlahiyat Fakültesi ise Ortahisar'da ayrı bir yerleşkede konumlanır, ilçelerdeki meslek yüksekokulları da kendi bulundukları ilçelerde ayrı yerleşkeler oluşturur. Bu dağılım, adayın seçtiği programın aynı zamanda bir yerleşke ve yaşam ortamı seçimi anlamına gelebileceğini gösterir.

Eğitim dili birimlerin kendi beyanına göre Türkçe'dir; zorunlu yabancı dil hazırlığı ise genel bir uygulama değil, yalnız İngilizce Öğretmenliği ve İngilizce Mütercim-Tercümanlık programlarına özgü bir koşuldur. Diğer programlarda İngilizce, Fransızca veya Arapça seçenekleriyle ortak zorunlu yabancı dil dersleri okutulur ve dönem başında isteğe bağlı muafiyet sınavı yapılır. Akademik takvim güz-bahar yarıyıl esasına dayanır; üniversitede yaz okulu uygulanmadığı Senato kararıyla belirlenmiş, bunun yerine her yarıyıl sonunda bütünleme sınavı sistemi işletilmektedir. Çift anadal programı kendi yönergesiyle her dönem başvuruya açılırken, yandalın fiilen ne ölçüde işletildiği resmî duyurulardan görünmemektedir.

Öğrenci hayatına ilişkin hizmetler beslenme, barınmaya destek, kültür-sanat ve spor etkinlikleri, kısmi zamanlı çalışma ve öğrenci kulüpleri gibi başlıklar altında Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı çatısında yürütülür; yemekhane ağı merkez yerleşkenin yanı sıra ilahiyat ve hukuk yerleşkeleriyle ilçe meslek yüksekokullarını da kapsar. Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus+, Farabi ve Mevlana programları tek bir dış ilişkiler koordinatörlüğü altında yürütülüyor; anlaşmalar çoğunlukla bölüm bazında kuruluyor ve eğitim alanındaki işbirlikleri burada da öne çıkıyor. Uluslararası öğrenci kabulü kendi YÖS sınavı ve ayrı bir koordinatörlük üzerinden yürütülürken, Türkçe öğretimi için bir TÖMER merkezi de bulunuyor.