Şırnak Üniversitesi, 2008 yılında çıkarılan kanunla kurulan ve şehir merkezindeki Mehmet Emin Acar Kampüsü çevresinde şekillenen bir devlet üniversitesi. Kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleterek fakülte ve yüksekokul sayısını artırmış, bugün ilahiyat, mühendislik, sağlık bilimleri, güzel sanatlar, iktisadi-idari bilimler ve ziraat gibi birbirinden farklı alanları bir araya getiren karma bir yapıya kavuşmuş. Şehrin sınır bölgesinde olması, üniversitenin kimliğine de yansımış durumda; resmî sitesi Türkçe, İngilizce, Kürtçe ve Arapça olarak dört dilde hizmet veriyor, bu da bölgesel bağlamı ve uluslararası öğrenciye açık olma niyetini gösteriyor.

Eğitim yalnızca şehir merkeziyle sınırlı değil; Cizre, Silopi ve İdil ilçelerinde de meslek yüksekokulları bulunuyor, İdil'de ayrıca ziraat eğitimi de yürütülüyor — üniversitenin kendi ifadesiyle bu yerleşim "şimdilik" böyle tanımlanmış, yani ileride değişebilecek bir düzenleme. Öğretim, güz ve bahar yarıyıllarına dayanan klasik örgün model üzerine kurulu; önlisans programları 120, lisans programları 240 AKTS ile tamamlanıyor. Bazı fakültelerde dil hazırlığı programa bağlı olarak zorunlu tutuluyor — örneğin İlahiyat Fakültesi'nde Arapça hazırlık sınıfı var ve burada bir muafiyet sınavı eşiği ile devam zorunluluğu işliyor. 2025 yılında kurulan Yabancı Diller Yüksekokulu ile dil eğitiminin kurumsal çatısı yeniden yapılandırılmış durumda, ancak hangi programlarda hazırlığın zorunlu ya da isteğe bağlı olacağı henüz ilan edilmemiş; bu açıdan üniversitenin bu alanda hâlâ bir geçiş sürecinde olduğu söylenebilir.

Araştırma ve uygulama tarafında, üniversitenin ilgi alanları bölgenin ihtiyaçlarıyla örtüşüyor: tarım-gıda-çevre analitiğine yönelik cihaz temelli bir merkez laboratuvarı, arıcılık ve bitki sağlığı üzerine uygulama merkezleri, sınır bölgesine özgü bir teknoloji geliştirme merkezi (kuluçka programı ve yıllık bir demo günüyle) ve bölgesel-sosyal konulara odaklanan birkaç araştırma merkezi bulunuyor. Meslek yüksekokullarındaki programlar da genellikle bulundukları ilçenin ekonomik dokusuyla uyumlu; örneğin sınır ilçesi Silopi'deki program içerikleri dış ticaret ve lojistik ağırlıklı, merkezdeki meslek yüksekokulu ise sondaj ve makine gibi sanayi alanlarına yakın duruyor.

Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus, Farabi ve Mevlana programları için ayrı koordinatörlükler kurulmuş; öğrenci ve personel değişimi çevrimiçi başvuru sistemleri üzerinden yürütülüyor. Uluslararası öğrenci kabulünde kendi yönergesi ve mali durum beyanı şartı var, dil hazırlığı için de bir Türkçe Öğretim Merkezi bulunuyor. Barınma konusunda üniversitenin kendi yurtları yok; şehir merkezindeki yurtlar Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından işletiliyor, bunun yanında özel yurt ve kiralık seçenekler de mevcut. Kampüs yaşamında öğrenci toplulukları, kariyer fuarları, psikolojik danışmanlık hizmeti ve bir kampüs kart sistemiyle yürüyen yemekhane-giriş düzeni gibi günlük yaşamı destekleyen yapılar da yer alıyor.