Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, 2018 yılında 7141 sayılı Kanun kapsamında Sakarya Üniversitesi'nden ayrılan birimlerin bir çatı altında toplanmasıyla kurulmuş, Sakarya'nın ikinci devlet üniversitesi olarak anılan bir kamu üniversitesidir. Yeni kurulmuş olmasına rağmen bünyesindeki birimlerin geçmişi çok daha eskiye uzanır; bazı programların kökleri 1970'li ve 1990'lı yıllara kadar gider, dolayısıyla üniversite genç bir isim altında birikmiş bir tecrübeyi devam ettirir. Yönetim merkezi, rektörlük, teknoloji ve spor bilimleri alanındaki birimler, dil eğitimi ve destek birimleriyle birlikte Serdivan'daki Esentepe Kampüsü'nde toplanmıştır; ancak üniversitenin tanıdığı yapı buradan ibaret değildir — sağlık, turizm, tarım ve uygulamalı bilimler alanındaki fakülteler sırasıyla Akyazı, Sapanca, Arifiye ve Kaynarca gibi farklı ilçelerde konumlanmıştır, üstüne bir de il genelinde dağılmış çok sayıda meslek yüksekokulu bulunur. Bu nedenle aday bir öğrenci için program seçimi, aynı zamanda hangi ilçede öğrenim göreceğine dair bir seçim anlamına da gelir.

Eğitim modelinin belirleyici unsuru, üniversitenin kendi ifadesiyle "+1" olarak adlandırılan uygulama ağırlıklı yapıdır: ön lisans öğrencileri üçüncü veya dördüncü, lisans öğrencileri yedinci veya sekizinci yarıyılda işletmelerde tam zamanlı bir dönem geçirir ve bu süreç ayrı yönergelerle düzenlenmiştir. Mühendislik alanındaki bölümler klasik bir mühendislik fakültesi yerine Teknoloji Fakültesi çatısı altında, işletme-ticaret alanındaki bölümler ise Uygulamalı Bilimler Fakültesi bünyesinde yürütülür; buna karşılık tıp, hukuk, eğitim, fen-edebiyat ya da mimarlık gibi klasik fakülte alanları bu üniversitede bulunmaz. Yabancı dil hazırlığı herkes için zorunlu değildir; yalnızca öğretim dili belirli oranda İngilizce olan bölümlere kayıt yapan öğrenciler için otomatik zorunludur, diğer öğrenciler isteğe bağlı olarak hazırlık okuyabilir ve bu eğitim tek bir noktada, Esentepe Kampüsü'ndeki Yabancı Diller Yüksekokulu binasında verilir.

Barınma konusunda üniversitenin kendine ait bir yurt işletmesi öne çıkarılmaz; öğrenci konaklaması, merkez ve çeşitli ilçelerde konumlanmış KYK yurtları üzerinden karşılanan bir yapıya dayanır. Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus+ programı 2019'dan itibaren yürütülmekte, Avrupa ve Avrupa dışı ülkelere yönelik iki ayrı kanal işletilmekte, ayrıca ön lisans mezunlarının anlaşmalı yurt dışı kurumlarda lisans tamamlamasına imkân veren protokollerin varlığı üniversite tarafından belirtilmektedir. Araştırma ve girişimcilik tarafında, rektörlük binasında konumlanan bir teknoloji transfer ofisi ile 2022'de kurulan ve öğrenci projelerine haftanın her günü açık tutulduğu belirtilen bir atölye-laboratuvar yapısı, ayrıca sağlık, spor, enerji ve tarım gibi alanlarda çalışan çeşitli uygulama-araştırma merkezleri bulunur; bir teknoloji geliştirme bölgesi kurulması sürecinin de Resmî Gazete'de ilan edilerek başlatıldığı belgelenmiştir.