1957 yılında kabul edilen 6959 sayılı kanunla temelleri atılan, ancak bugünkü kimliğine 2015 yılında çıkarılan 6639 sayılı Kanunla kavuşan Sağlık Bilimleri Üniversitesi, adından da anlaşılacağı gibi tamamen sağlık ve yaşam bilimleri alanına odaklanmış bir devlet üniversitesidir. Mühendislik, hukuk, iktisat ya da sosyal bilimler gibi alanlarda program arayan bir adayın burada karşılığı yoktur; fakülte yapısı baştan sona tıp, diş hekimliği, eczacılık, hemşirelik ve benzeri sağlık disiplinleri etrafında kurulmuştur. Üniversitenin iki ana yerleşim merkezi bulunur: İstanbul'da, tarihî Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane binasının da içinde bulunduğu Hamidiye Külliyesi ve Ankara'da, 2016 sonrasında 669 sayılı KHK ile üniversiteye devredilen eski GATA yerleşkesi üzerine kurulu Gülhane Külliyesi. Bu iki külliyenin dışında Adana, Bursa, Erzurum, İzmir, Kayseri ve Trabzon'da hastane binalarına yerleşik tıp fakülteleri, İstanbul'da Arnavutköy'de yeni açılan bir sağlık meslek yüksekokulu ve Somali'den Özbekistan'a, Bosna-Hersek'ten KKTC'ye kadar uzanan yurt dışı eğitim birimleri de üniversitenin yapısına dahildir; bu son grubun bir kısmı kendi fakülte/yüksekokulu şeklinde, bir kısmı ise yerel üniversitelerle ortak diploma programı biçiminde işler.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nin en dikkat çeken özelliği, klinik eğitimin büyük ölçüde kendi hastanesi üzerinden değil, Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleriyle yapılan "birlikte kullanım" protokolleri üzerinden yürütülmesidir. Yani öğrenciler staj, uygulama ve intörnlük dönemlerini genellikle Bakanlığa bağlı şehir hastaneleri ve EAH'lerde geçirir; il merkezlerindeki tıp fakültelerinde bu ilişki daha da belirgindir, çünkü buradaki fakülteler doğrudan hastane binaları içinde konumlanmıştır. Üniversitenin kendi işlettiği nadir istisnalardan biri Gülhane Diş Hekimliği Uygulama ve Araştırma Merkezi'dir. Eğitim dili büyük ölçüde Türkçedir; Türkçe yürütülen programlarda zorunlu hazırlık sınıfı yoktur, bunun yerine ortak bir İngilizce dersi ve muafiyet sınavı uygulanır. Uluslararası Tıp programı ise kademeli bir model izler: ilk yıl tamamen İngilizce, ardından karma bir geçiş dönemi ve klinik yıllarda tamamen Türkçeye dönüş. Yurt dışından gelen öğrenciler için Türkçe programlara katılabilmek amacıyla C1 düzeyinde bir dil yeterliliği şartı bulunduğu, bunu sağlayamayanların üniversitenin kendi Türkçe öğretim merkezine yönlendirildiği belirtiliyor.

Barınma konusunda külliyeler arasında fark var: Ankara'daki Gülhane Külliyesi'nde üniversiteye ait kız ve erkek öğrenci yurtları bulunuyor, ama İstanbul'daki Hamidiye Külliyesi'nde şu an için üniversiteye bağlı bir yurt bulunmadığı üniversitenin kendi sitesinde açıkça ifade ediliyor. Kütüphane hizmetleri de külliyeler arasında dağılmış durumda; Hamidiye'de bir tıp kütüphanesi, Gülhane'de ise 2022 yılında yenilenerek sağlık bilimleri ağırlıklı bir koleksiyonla yeniden açılan Prof. Dr. Fuat Sezgin Kütüphanesi ile bir tıp tarihi kütüphanesi yer alıyor. Kütüphane üyeliği kurumsal e-posta üzerinden oluşturuluyor ve abone veritabanlarına uzaktan erişim sağlandığı belirtiliyor. Erasmus+, Mevlana ve Farabi gibi değişim programlarının yanı sıra, Bosna-Hersek'teki bir üniversiteyle ortak yürütülen tıp ve diş hekimliği programı ile KKTC'deki bir üniversiteyle ortak yürütülen diş hekimliği programı gibi çift diplomalı ortak programlar da mevcut; bu programlarda öğrenciler eğitimlerinin bir kısmını yurt dışındaki ortak kurumda, kalanını Türkiye'deki birimde tamamlıyor.

Üniversitenin sivil bir devlet üniversitesi olmasına karşın Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı adına askerî öğrenci de kabul ettiği, ayrıca sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren bir teknokent ve teknoloji transfer ofisi bünyesinde barındırdığı görülüyor. Yönetim yapısında Rektörlük, Senato ve Yönetim Kurulu'nun yanında bir Mütevelli Heyeti başlığı da bulunuyor, ancak bu heyetin bileşimi ve yetkileri hakkında sitede ayrıntılı bilgi yer almıyor. Genel olarak üniversite, kendini sağlık alanında eğitim veren, hastane ağlarıyla iç içe çalışan ve giderek yurt dışına açılan bir yapı olarak tanımlıyor; ancak bu yurt dışı birimlerin bir kısmının fiziksel bir yerleşkeden çok işbirliği anlaşması niteliğinde olduğu, üniversitenin farklı sayfalarında bu konuda tam örtüşmeyen bilgiler bulunduğu da not edilmelidir.