Mardin Artuklu Üniversitesi, 2007 yılında Mardin'de kurulan bir devlet üniversitesidir. Şehrin tarihi dokusuyla iç içe geçmiş bir kimliği taşıyan üniversite, kuruluşundan bu yana akademik yapısını kademeli olarak genişletmiş; başlangıçta beşerî ve sosyal bilimler ile din bilimleri ve sanat alanlarına yaslanan bir çekirdek etrafında büyümüş, zamanla sağlık, tıp, tarım, turizm ve spor gibi uygulamalı alanları da bünyesine katmıştır. Üniversitenin kendi tarihçesinde vurguladığı üzere, bu genişleme mevzuat kararlarıyla adım adım gerçekleşmiş; örneğin tıp eğitimi 2021'de, spor bilimleri alanındaki yapı ise 2025'te bugünkü hâlini almıştır. Bölgesel konumu itibarıyla Mardin'in Ortadoğu'ya yakınlığı, üniversitenin akademik ilgi alanlarında da iz bırakmış görünüyor.

Eğitim dili büyük ölçüde Türkçedir; ancak bu genel çerçevenin yanında, üniversiteye özgü sayılabilecek bir dil-yoğunluğu göze çarpar. Edebiyat alanındaki bölüm çeşitliliği Arapça, Farsça, İngilizce, Kürtçe, Süryanice ve Türkçe dil-edebiyat hatlarını aynı çatı altında barındırır; İlahiyat alanında ise Arapça ve Türkçe yürütülen paralel lisans hatları bulunur, hazırlık sınıfı bu programlarda zorunludur. Yabancı Diller Yüksekokulu bünyesinde Arapça ve İngilizce hazırlık programları birlikte işler; zorunlu hazırlıkta başarısız olan öğrencinin Türkçe yürütülen bir programa yerleştirilmesi ÖSYM eliyle yürüyen ayrı bir süreçtir. Sitenin kendi ifadesiyle bu çok-dilli yapı, kurumun Türkiye ile Ortadoğu arasında bir köprü olma amacıyla ilişkilendiriliyor; nitekim uluslararası öğrenci kabulünde de Suriye, Filistin, Mısır gibi ülkelerden gelen adaylara yönelik ayrı bir başvuru-yerleştirme kanalı ve Arapça programlara özel bir kontenjan düzeni işletiliyor. Buna karşılık hareketlilik tarafında Erasmus+, Farabi ve Mevlana programları ayrı ofislerle yürütülüyor ve öğrenci-personel değişimi yıllık olarak devam ediyor.

Akademik yapı içinde dört fakülte adı saymak yerine şunu söylemek daha doğru olur: mühendislik alanı bilinçli biçimde dar tutulmuş, buna karşılık toplum, kültür ve bölge çalışmalarına yönelen uygulama ve araştırma merkezleri sayıca öne çıkıyor. Tıp eğitimi kendi hastanesi üzerinden değil, Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile kurulan afiliasyon ilişkisi üzerinden yürütülüyor; tıp öğrencisi laboratuvar eğitimini Rektörlük binasında, teorik dersleri merkez kampüste, klinik stajlarını ise bu afiliye hastanede görüyor. Öğretim yapısı yarıyıl esaslıdır ve yılda en az on dört haftalık iki dönemden oluşur; ayrıca Senato onaylı bir yönergeyle yürüyen, en az yedi hafta süren bir yaz okulu uygulaması da mevcuttur.

Kampüs yerleşimi açısından adayın karşılaşacağı temel karar genellikle tektir: şehir merkezine yakın Merkezi Artuklu Kampüsü, lisans eğitiminin ağırlıklı olarak yürütüldüğü yerdir. Bunun yanında tarım ve meslek yüksekokulu birimlerinin toplandığı İstasyon Kampüsü ve ilçelere dağılmış meslek yüksekokulu birimleri de yapının bir parçasıdır. Sitenin öz-beyanına göre merkez kampüste açık spor alanları, kültür merkezi, yüzme havuzu, kütüphane ve çeşitli sosyal tesisler bulunuyor; barınma tarafında ise üniversitenin kendi işlettiği bir yurt yerine, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı bir yurt ile bir vakıf yurdundan oluşan dış-kurum ağırlıklı bir düzen işliyor. Araştırma altyapısı tarafında, şirket statüsünde kurulmuş bir Teknoloji Transfer Ofisi ile dışa hizmet veren bir merkezi analiz laboratuvarı, öğrencinin temas edebileceği uygulamalı yapılar arasında sayılabilir.