Karadeniz Teknik Üniversitesi, 1955 yılında temelleri atılan ve 1963'te fiilen eğitime başlayan bir devlet üniversitesi olarak Trabzon'da yer alır. Site tarihçesine göre eğitim önce şehir içindeki geçici bir binada başlamış, 1966'da bugünkü ana yerleşkeye taşınmıştır. Adındaki "teknik" ifadesi zamanla genişlemiş bir kimliği tam yansıtmıyor; üniversite kendisini kendi ifadesiyle "Teknik Bilimler, Fen Bilimleri, Beşeri Bilimler ve Sağlık Bilimleri" olmak üzere dört ayrı branşta tanımlıyor. Kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleterek mühendislik-mimarlık-orman çekirdeğinin yanına sağlık bilimleri, sosyal bilimler ve denizcilik alanlarını da eklemiştir; bugün bu genişlemenin izleri hâlâ görülebiliyor.

Eğitimin ana dili Türkçedir; İngilizce hazırlık zorunluluğu tüm öğrencilere değil, tamamen veya kısmen İngilizce yürütülen programlara yerleşenlere uygulanıyor. Bunun dışında Rusça hazırlık öğretimi de yürütülen bir dil-politikası var, ki bu çoğu teknik üniversiteden farklı bir ayrıntı. Lisansüstü düzeyde de zorunlu yabancı dil hazırlığı bulunuyor, ancak bu süre program süresine eklenmiyor. Yurt dışından gelen öğrenciler için Türkçe yeterliği TÖMER benzeri belgelerle kanıtlanabiliyor; üniversite bu konuda kademeli bir yükseltme sistemi tanımlamış.

Kampüs yapısı, Trabzon'un coğrafyasıyla iç içe bir örüntü izliyor. Ana yerleşke olan Kanuni Kampüsü'nde yurt, hastane, kütüphane ve çarşı gibi günlük yaşamın büyük kısmı bir arada toplanmışken, iki fakülte -biri Of ilçesinde, biri Sürmene'de- merkez dışında konumlanıyor. Denizcilik eğitimi bu ikinci grupta ayrı bir eksen oluşturuyor: gerçek araştırma tekneleri, gemi-makine simülatörleri ve ayrı bir enstitüyle desteklenen bir alan. Üniversitenin kendi anlatısına göre kampüs şehir merkezine yakın, uluslararası havalimanına bitişik ve sahil tesisleriyle denizle bağlantılı bir konumda.

Araştırma tarafında üniversite YÖK'ün Araştırma Üniversitesi statüsünü taşıyor ve bu çerçevede teknoloji transferi ofisi, ön kuluçka merkezi, öğrenci yarışma takımlarını koordine eden bir yapı ve çeşitli uygulama-araştırma merkezleri bulunuyor. Bu merkezlerin bir kısmı bölgenin kendi meselelerine (fındık-çay, heyelan, deprem, Karadeniz araştırmaları) odaklanırken bir kısmı daha teknoloji-ürün eksenli çalışıyor. Erasmus değişimi aktif şekilde işliyor ve öğrenim, staj ve personel hareketliliğini kapsıyor; buna karşılık Farabi ve Mevlana programları -birimleri örgütsel olarak var olsa da- koordinatörlüğün kendi beyanına göre YÖK kararıyla askıya alınmış durumda, dolayısıyla bu iki kanaldan şu an değişim yapılamıyor.