Kafkas Üniversitesi, 1992 yılında 3837 sayılı yasayla kurulmuş bir devlet üniversitesidir; faaliyetine Atatürk Üniversitesi'nden devredilen bir fakülte ve tek programlı bir meslek yüksekokuluyla başlamıştır. Kars'ta konumlanan üniversite, kendisini birimleri il içinde birden çok yerleşkeye dağılmış bir yapı olarak tanımlar: idari birimlerin ve eğitim-öğretim birimlerinin büyük bölümü, kentin içinden geçen Kars-Erzurum yolu üzerindeki Merkez Kampüs'te toplanırken; Sarıkamış ve Kağızman ilçelerinde ayrı yerleşkeler, şehir merkezinde ise Devlet Konservatuvarı için farklı bir adres bulunuyor. Kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleten üniversite, klinik-sağlık alanından mühendislik-mimarlığa, öğretmenlikten sosyal bilimlere kadar uzanan karma bir yelpazeye kavuşmuş; hukuk ve eczacılık gibi bazı büyük lisans rotaları ise bugün resmî yapıda yer almıyor.

Eğitim dili büyük ölçüde Türkçedir; bazı programlarda İngilizce eğitim de verildiği belirtiliyor. Zorunlu hazırlık sınıfı herkes için geçerli değil — yalnızca tamamen veya kısmen (en az %30) yabancı dille eğitim yapan programların öğrencileri ile Türkçe hazırlığa gereksinim duyan uluslararası öğrenciler bu sürece tabi; Türkçe programlarda ise isteğe bağlı bir hazırlık seçeneği tanımlanmış. Yabancı Diller Yüksekokulu bünyesinde İngilizce, Fransızca ve Rusça hazırlık sınıfları fiilen işliyor; ayrıca "Kafkasya ve Slav Dilleri Birimi" gibi bir alt yapı, kurumun dil kadrosunda bölgeye özgü bir eksenin de tanımlı olduğunu gösteriyor. Çift anadal ve yandal olanakları yönerge düzeyinde tanımlanmış durumda; uluslararası öğrenciler için ise başvurular kurumun kendi portalı üzerinden alınıyor, Türkçe yeterlik ihtiyacı TÖMER kurları üzerinden karşılanıyor.

Akademik takvim yarıyıl esasına dayanıyor; bir dönem, resmî tatiller ve sınav dönemleri hariç 14 hafta ya da 70 iş günü olarak işletiliyor, yaz okulu da kendi yönetmeliği ve uygulama kılavuzuyla kurumsallaşmış bir seçenek olarak sunuluyor. Sarıkamış yerleşkesinde turizm ve spor bilimleri odaklı fakülteler, Kağızman'da uygulamalı bilimler ve meslek yüksekokulu düzeyinde eğitim veriliyor; bu ilçe yerleşkelerinin varlığı, "hangi kampüste okuyacağım" sorusunun büyük ölçüde seçilen bölümle şekillendiğini gösteriyor. Uygulamalı eğitim altyapısı da dikkat çekici bir yer tutuyor: üniversiteye bağlı bir araştırma hastanesi, ağız-diş sağlığı merkezi, tam teşekküllü bir hayvan hastanesi ve üretim yapan bir eğitim çiftliği bu yapının parçası; hayvancılık ve doğa temalı araştırma merkezlerinin sayıca öne çıkması, kurumun uygulama kimliğinde bu eksenin belirgin olduğuna işaret ediyor — bu durum, tıp, sağlık bilimleri ve öğretmenlik gibi diğer büyük kümelerin varlığını ortadan kaldırmıyor.

Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus+ kapsamında öğrenim, staj ve personel değişimleri düzenli olarak yürütülüyor; üniversite ayrıca bir Erasmus konsorsiyumunun ortağı ve Mevlana ile Farabi koordinatörlükleri üzerinden yurt-içi/yurt-dışı değişim seçenekleri sunuyor. Barınma konusunda üniversite kendi genel yurt ağını işleten bir yapı olarak görünmüyor; öğrenciler büyük ölçüde Kredi ve Yurtlar Kurumu yurtları, özel yurtlar ve kiralık konutlarla barınmayı sağlıyor, kampüs içinde ise bir hayırseverin bağışıyla yapılmış suit odalı bir kız öğrenci yurdu bulunuyor. Merkez Kütüphane, kampüs içindeki Ahmet Arslan Kongre ve Kültür Merkezi yanındaki binada hizmet veriyor ve eğitim döneminde hafta içi uzun saatler açık tutuluyor. Kampüste ayrıca öğrenci ve personelin ilk başvurduğu bir mediko-sosyal sağlık merkezi ile engelli öğrencilere yönelik bir danışma ve koordinasyon birimi yer alıyor; giriş-çıkışlarda ise kartlı geçiş sistemi ve araç için ön kayıtlı plaka uygulaması kullanılıyor.