İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, adındaki "Enstitü" kelimesinin çağrıştırdığı gibi yalnız lisansüstü eğitim veren bir yapı değil; teknoloji alanında üst düzey eğitim ve araştırma amacıyla kurulmuş bir devlet üniversitesidir. Kuruluşu 1992'ye dayanır ve önce İngilizce yürütülen yüksek lisans programlarıyla eğitime başlamış, lisans eğitimi ise 1998'de alınan bir kararla sisteme eklenmiş, ilk lisans mezunlarını 2002'de vermiştir. Bu sıralama, üniversitenin karakterini biraz da açıklar: eğitim modeli, zamanla büyümüş bir araştırma altyapısının çevresinde şekillenmiş gibi görünür. İYTE, İzmir'in Urla ilçesinde, üç tarafı denizle çevrili Tarihi Yarımada üzerindeki Gülbahçe Kampüsü'nde konumludur; kuruluş yıllarında merkezde bir binada faaliyete başlanmış, bugünkü tek yerleşkeye sonradan geçilmiştir.

Akademik yapı üç fakülte ve tek bir lisansüstü çatı olan Lisansüstü Eğitim Enstitüsü etrafında kuruludur; ağırlık fen bilimleri, mühendislik ve mimarlık eksenindedir. Tıp, hukuk, işletme, eğitim gibi sosyal-bilim ağırlıklı alanlarda program bulunmaz; buna karşılık tüm öğrencilere yönelik, rektörlüğe bağlı Genel Kültür Dersleri Bölümü üzerinden beşerî ve sosyal içerikli zorunlu-seçmeli dersler verilir, ders dışı gelişim ise TFLB adlı bir belge sistemiyle kayıt altına alınır. Eğitim dili, program ayrımı yapılmadan tüm lisans ve lisansüstü düzeyde İngilizcedir; bu politika kuruluş döneminden gelir. Kayıt olan öğrenciler önce bir yeterlik sınavına girer, koşulları sağlayanlar doğrudan bölümlerine başlar, sağlayamayanlar bir yıl hazırlık eğitimi alır — ancak bazı ikinci öğretim tezsiz yüksek lisans programlarında hazırlık hakkı tanınmadığı, dil koşulunun ön-şart olarak arandığı belirtiliyor.

Kampüs, günlük yaşamın büyük ölçüde içinde kurulduğu bir yapıya sahiptir: barınma üç katmanlıdır — devlete bağlı KYK yurtları, özel işletilen bir yaşam merkezi ve yalnız lisansüstü öğrencilere ayrılmış, tahsisi "başarı ve ihtiyaç eksenli" işleyen bir öğrenci köyü. Sağlık merkezi, spor tesisleri, kütüphane ve çeşitli sosyal alanlar da aynı yerleşkede toplanmıştır; kampüs içi ulaşım ücretsiz servislerle, şehre bağlantı ise otobüs ve dolmuşlarla sağlanıyor. Kütüphane tarafında, koleksiyona erişimin kampüs dışından da mümkün olduğu, veritabanı ve e-kitap sayısının üniversitenin kendi beyanına göre zamanla arttığı görülüyor.

Araştırma tarafında, üniversitenin çeşitli merkez laboratuvarları 2019'da tek bir çatı altında, Tümleşik Araştırma Merkezleri adıyla birleştirilmiş ve bu yapı aynı yıl TWAS-UNESCO Mükemmeliyet Merkezi olarak seçilmiştir. Kampüs içinde yer alan Teknopark İzmir, öğrencilere staj ve yarı zamanlı çalışma, öğretim üyelerine sanayi projelerinde yer alma imkânı sunduğunu; bir kuluçka merkezi ve TÜBİTAK'ın girişimcilik destek programının resmî uygulayıcılığı üzerinden de girişimcilik altyapısı oluşturduğunu belirtiyor. Uluslararası hareketlilik, rektörlüğe bağlı bir ofis üzerinden Erasmus+ öğrenim ve staj programlarıyla yürütülüyor; ayrıca Mevlana protokolleri ve ikili anlaşmalar da bu çerçevenin parçası olarak anılıyor.