İstanbul Esenyurt Üniversitesi, Esenyurt 2001 Eğitim, Kültür ve Sağlık Vakfı tarafından 18 Haziran 2013 tarihinde 6492 sayılı kanunla kurulmuş ve 2013-2014 güz döneminde eğitime başlamış bir vakıf üniversitesi. İstanbul'un Esenyurt ilçesinde konumlanıyor; üniversitenin kendi ifadesiyle ana yerleşke "şehrin merkezinde" yer alıyor ve bu nedenle kendine ait bir yurt bulundurmuyor, bunun yerine yürüme mesafesinde anlaşmalı özel yurtlarla çalışıyor. Kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleterek sağlık, mühendislik-mimarlık, işletme-yönetim, sanat-sosyal bilimler ve spor bilimleri gibi alanları kapsayan bir yapıya kavuşmuş; bunun yanında meslek yüksekokulları ve bir yabancı diller yüksekokulu üzerinden de eğitim veriyor.

Eğitim dili büyük ölçüde Türkçe; ancak işletme, ekonomi ve finans, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler, elektrik-elektronik mühendisliği, yazılım mühendisliği gibi bazı programlar İngilizce yürütülüyor. Üniversitenin SSS sayfasına göre isteğe bağlı İngilizce hazırlık sınıfları tüm bölümler için geçerli; hazırlığı tamamlayamayan öğrenci kendi bölümüne devam edebiliyor. Hazırlık programı CEFR ölçeğine göre A1-B2 seviyelerinde kur sistemiyle işliyor, yılda iki başlangıç dönemi (Ekim ve Şubat) sunuyor ve %70 eşikli bir çıkış sınavıyla tamamlanıyor. Bunun yanında yabancılara Türkçe öğretimi DOUAM adlı ayrı bir merkez üzerinden yürütülüyor. Akademik yapı klasik iki yarıyıllık (güz-bahar) sisteme dayanıyor; lisans programları sekiz, ön lisans programları dört yarıyıl sürüyor ve mezuniyet için ağırlıklı not ortalamasının en az 2.00 olması gerekiyor. Her yaz döneminde açılabilen bir yaz okulu da mevcut; öğrenciler burada başarısız oldukları dersleri tekrar edebiliyor veya üst sınıftan ders alabiliyor.

Kampüs yapısı üç ayrı yerleşkeden oluşuyor: ana yerleşke Esenyurt'ta Zafer Mahallesi'nde bulunuyor; buna ek olarak aynı ilçede Radyo TV ve BESYO işlevine sahip ikinci bir lokasyon, bir de Silivri'de Gümüşyaka'da bir yerleşke yer alıyor - bu son yerin işlevi resmî kaynaklarda ayrıntılı tanımlanmamış. Ana yerleşkeye Avcılar metrobüs durağından ücretsiz servisle ulaşım sağlanıyor. Kütüphane hizmetleri "Prof. Dr. Aziz Sancar Kütüphanesi" adı altında yürütülüyor ve öğrenciler kimlik kartlarıyla ödünç alma, kampüs dışından erişim gibi hizmetlerden yararlanabiliyor; sınav dönemlerinde kütüphane 7/24 açık tutuluyor. Kampüs içinde doktor ve hemşire bulunan bir sağlık ünitesi, engelli öğrencilere yönelik ayrı bir birim ve öğrencilerin kendi kulüplerini kurabildiği bir kültür birimi de yer alıyor.

Uluslararası boyutta üniversite Erasmus+ programı kapsamında öğrenci ve personel hareketliliği yürütüyor; ayrıca yabancı öğrenci kabulü için kendi yürüttüğü ESYOS adlı bir sınav sistemi bulunuyor ve bu sınav başka kurumlarca da tanınıyor. Araştırma ve girişimcilik tarafında bir teknopark bulunmuyor, ancak Sanayi İşbirlikleri ve Teknoloji Lisanslama Ofisi Koordinatörlüğü altında öğrencilere ve akademisyenlere yönelik mentorluk temelli bir kuluçka merkezi hizmet veriyor. Çift anadal ve yandal olanakları da tanımlı: çift anadal iki ayrı diplomayla sonuçlanırken, yandal tamamlandığında diploma yerine geçmeyen bir sertifika veriliyor.