Işık Üniversitesi, kökeni Selanik'te 1885 yılında açılan bir okula uzanan Feyziye Mektepleri Vakfı'nın (FMV) yükseköğretim halkası olarak 1996 yılında İstanbul'da kuruldu. Üniversitenin kendi anlatısına göre bu uzun eğitim geleneği, "Önce İyi İnsan" ilkesiyle özetlenen bir kimlik anlayışına dayanıyor; FMV bugün de anaokulundan liseye kadar bir okullar zinciri işletiyor, üniversite bu zincirin son halkası konumunda. Vakıf üniversitesi statüsündeki Işık, markasını bazı yüzeylerde "FMV Işık Üniversitesi" olarak da kullanıyor.

Üniversitenin işleyişinde dikkat çeken temel özellik, eğitim kademesine göre ayrışan iki kampüslü bir yapı olması. Dört yıllık lisans programlarının tamamı, doğayla iç içe olduğu belirtilen Şile Kampüsü'nde yürütülüyor; burada üç fakülte, yabancı diller okulu, öğrenci yurtları ve kampüs yaşamına dair kütüphane, sağlık merkezi, spor ve sosyal alanlar bir arada bulunuyor. Önlisans (Meslek Yüksekokulu) ile yüksek lisans ve doktora programları ise İstanbul'un iş merkezlerine yakın Maslak Kampüsü'nde veriliyor; burada yurt imkânı bulunmuyor, ancak kampüs yabancı öğrenciler için Türkçe hazırlık ve bir girişim/kuluçka merkezi gibi ek işlevler de taşıyor. Şile'ye ulaşım metro-dolmuş bağlantılarıyla, Maslak'a ise metro hattına yürüme mesafesiyle sağlanıyor; ayrıca bir servis sistemi de mevcut.

Akademik yapı, mühendislik ve doğa bilimleri, iktisadi-idari ve sosyal bilimler ile sanat-tasarım-mimarlık eksenlerinde şekilleniyor; sağlık alanına giriş ise ayrı bir fakülte üzerinden değil, Meslek Yüksekokulu içindeki teknikerlik programları üzerinden sunuluyor. Eğitim dili büyük ölçüde programa göre değişiyor: mühendislik ve işletme-iktisat hattı İngilizce yürütülürken, psikoloji ve yönetim bilişim sistemleri gibi bazı programlarda Türkçe ve İngilizce paralel seçenekler var, tasarım-sinema alanı ve Meslek Yüksekokulu'nun tamamı ise Türkçe. İngilizce hazırlık sınıfı bu programlara giren öğrenciler için bir yerleştirme ve yeterlik sınavı sürecinden geçiyor. Üniversitenin kendi ifadesiyle benimsenen bir diğer unsur, ilk yıl ve ikinci yılın ilk döneminde tüm lisans öğrencilerine bölüm ayrımı yapılmadan verilen ortak müfredat yaklaşımı; bu yapı, çift anadal ve yandal olanaklarına da bir geçiş noktası olarak tasarlanmış durumda.

Araştırma tarafında iki farklı eğilim göze çarpıyor: mühendislik alanında yapay zekâ, robotik ve optomekatronik gibi konularda çalışan laboratuvarlar bulunurken, sosyal bilimler kanadında da psikoloji deneyleri ve finans üzerine çalışan ayrı laboratuvar altyapısı var. Üniversite bünyesinde bir teknoloji transfer ofisi ve Maslak'ta yakın zamanda açıldığı belirtilen bir teknoloji geliştirme/kuluçka merkezi bulunuyor. Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus+ kapsamında öğrenim ve staj değişimi imkânı sunuluyor; uluslararası öğrenciler için ise merkezi sınavdan bağımsız, çevrimiçi bir başvuru kanalı işletiliyor. Barınma konusunda yurtlar yalnızca Şile Kampüsü'nde bulunuyor ve kız-erkek öğrenciler için ayrı bloklar halinde düzenlenmiş; bu imkândan önlisans ve lisans öğrencileri yararlanabiliyor, lisansüstü öğrenciler için kampüs yurdu bulunmuyor.