Gazi Üniversitesi, kökleri 1926'ya uzanan bir geçmişten geliyor. O yıl Ankara'da açılan "Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü" adlı öğretmen yetiştirme kurumu, yıllar içinde adını ve kimliğini birkaç kez değiştirmiş, 1982'de çıkarılan bir kanunla "Gazi Üniversitesi" adını alarak bugünkü tüzel kimliğine kavuşmuş. Bu yüzden kimi zaman rastlanan "1926'da üniversite olarak kuruldu" ifadesi biraz eksik bir kısayol; asıl üniversite kimliği 1982'den itibaren var. Ankara'da, devlet üniversitesi statüsünde eğitim veren Gazi, kendi ifadesiyle "şehrin merkezinde bir şehir üniversitesi" olarak tanımlanıyor; tek bir kapalı kampüs yerine, birbirine yakın semtlerde konumlanmış bir yerleşke ağına sahip.

Akademik yapı üç ana eksende toplanıyor: eğitim (tarihsel çekirdeği oluşturan Gazi Eğitim Fakültesi), sağlık (tıp, diş hekimliği, eczacılık, hemşirelik ve sağlık bilimleri) ve mühendislik-teknoloji alanları. Buna karşılık hukuk, iktisadi ve idari bilimler, iletişim, güzel sanatlar veya edebiyat gibi sosyal-beşerî alanlarda fakülte bulunmuyor; bu birimler 2018'de yeni kurulan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'ne bağlanmış. Dolayısıyla bu alanlara yönelen bir adayın burada karşılığı yok, ama eğitim, sağlık ve mühendislik-teknoloji eksenlerinde geniş bir yelpaze mevcut. 2017'de YÖK tarafından Türkiye'deki araştırma üniversiteleri arasına dahil edilmiş olması da bu yapının bir parçası; kampüs içinde çeşitli araştırma ve uygulama merkezleri, bir üniversite hastanesi ve teknoloji transfer ofisi gibi birimler bulunuyor.

Eğitim dili büyük ölçüde Türkçe, ancak tıp ve bazı mühendislik programları (makine, kimya, inşaat, elektrik-elektronik, endüstri gibi) İngilizce yürütülüyor. Bu programlarda hazırlık sınıfı zorunlu; buna karşın isteğe bağlı hazırlık uygulaması yok. Hazırlık eğitimi, şehir merkezinin biraz dışında kalan Gölbaşı yerleşkesindeki Yabancı Diller Yüksekokulu'nda veriliyor; dolayısıyla zorunlu hazırlığa tabi bir öğrencinin ilk yılı fiilen bu ilçe lokasyonunda geçiyor. Fakülteler arasında geçiş isteyenler için çift ana dal imkânı var, ancak bu yalnızca mühendislik, mimarlık, teknoloji ve fen fakülteleriyle sınırlı bir uygulama; yandal ise diploma değil sertifika ile sonuçlanıyor.

Yerleşke düzeni, aslında fakülte tercihinin biraz da semt tercihi anlamına geldiği bir yapı sunuyor. Beşevler'deki merkez yerleşke; rektörlük, Gazi Eğitim Fakültesi, fen, spor bilimleri, teknoloji ve uygulamalı bilimler fakülteleri ile kütüphane ve sosyal birimleri barındırıyor. Maltepe'de mühendislik ve mimarlık fakülteleri; Emek'te diş hekimliği, sağlık bilimleri ve hemşirelik; kendine ait bir yerleşkede tıp fakültesi; merkeze bitişik ayrı bir yerleşkede ise eczacılık fakültesi yer alıyor. Bunların dışında Ostim ve Kahramankazan'da sanayi bölgelerine gömülü meslek yüksekokulları, Tunus Caddesi'nde yalnızca lisansüstü eğitim veren enstitüler bulunuyor. Uluslararası hareketlilik tarafında Erasmus, Farabi, Mevlana ve Orhun programları üzerinden değişim mümkün; üniversitenin kendi anlatısına göre yurt dışındaki bazı üniversitelerle ortak diploma programları da var, ancak bunların ayrıntısı resmî kaynaklarda netleşmiyor.